Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur
- dimgov68
- 1 day ago
- 15 min read
Εισηγητική ομιλία της Μαρίς Δημάκου, γεωπόνου, στην
διάλεξη με τίτλο: «Αγρότες και διατροφή στην εποχή της Ε.Ε. και της Μercosur» που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 30/1/2026
Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης
– πως αποφασίζεται, γιατί δίνει επιδοτήσεις, τι έχει προκαλέσει στην Ελλάδα και στους αγρότες, ποιος ο ρόλος της στις συμφωνίες τύπου Mercosur
Σημείωση: Οι παραπομπές σε πίνακες και στοιχεία υπάρχουν σε αρχείο pdf στο τέλος του κειμένου. Μπορείτε να το αποθηκεύσετε (download) και να τa δείτε.
Ποια είναι η ιστορία της ΕΕ;
Ας κρατήσουμε τρεις ημερομηνίες – 3 στάδια:
ΕΚΑΧ: Μόλις 6 χρόνια από το 1945 (λήξη Β Παγκοσμίου Πολέμου), το 1951 ιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα με τη Συνθήκη των Παρισίων και ισχύ 50ετών, συγκροτούμενη από το Βέλγιο, τη Δυτική Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία.
Σκοπός της ήταν να θέσει την παραγωγή και εμπορία του άνθρακα και του χάλυβα, δηλαδή των δύο κύριων πρώτων υλών της πολεμικής βιομηχανίας μέχρι και το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, υπό κοινή διαχείριση των πρώην 6 εμπολέμων κρατών. (Η Συνθήκη υπεγράφη στις 18 Απριλίου του 1951 και ετέθη σε ισχύ στις 23 Ιουλίου 1952, ορισμένη να διαρκέσει για πενήντα χρόνια. Έληξε στις 23 Ιουλίου 2002.) Δηλαδή η μήτρα είναι: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ! Ή αλλιώς, χρήμα και καταστροφή.
ΕΟΚ: Αυτή η μαγιά, η μήτρα του «ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ» γέννησε-Ίδρυσε στις 25 Μαρτίου 1957 την ΕΟΚ. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), όπως ονομαζόταν αρχικά η ΕΚ, ιδρύθηκε με τη Συνθήκη της Ρώμης από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ): Βέλγιο, (Δυτική) Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία και άρχισε να αυξάνει τα μέλη της σταδιακά. Με την ίδια συνθήκη ιδρύθηκε και η Ευροατομ (Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας).
H Ε.Ε. ιδρύθηκε το 1992 (υπογραφή 7.2.1992), με την γνωστή Συνθήκη του Μάαστριχτ (Ολλανδία), από τις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες (τις οποίες και αντικατέστησε) δηλαδή:
i. ΕΚΑΧ
ii. ΕΟΚ
iii. Ευροατομ
Πως λειτουργεί η ΕΕ και η ΚΑΠ και πόσο δημοκρατία τελικά διαθέτει;
Ακούμε Κομισιόν, Eurogroup, euroworking group, Ευρωκοινοβούλιο και μας αφήνουν να πιστεύουμε ότι για όλα αυτά έχουμε ψηφίσει. Προσοχή λεκτικά, η μια δομή με την άλλη έχει παρόμοια ονόματα προκαλώντας μια «χρήσιμη» σύγχυση στο μέσο πολίτη.
· Η ΚΑΠ είναι η παλαιότερη κοινή ενωσιακή πολιτική(και γι’ αυτό σημαντική για να την λάβουμε υπόψη). Ορίζεται ανά εξαετία, υποχρεωτική για όλα τα μέλη και αποτελεί / αποτελούσε ένα από τα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ.
· Προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή-ΚΟΜΙΣΙΟΝ (με διορισμένο πρόεδρο οριακής εκλογής 9 ψήφων), αποφασίζεται κατά κύριο λόγο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (Αρχηγοί κρατών), αφού «διαβουλευτεί» στο Συμβούλιο της ΕΕ (Υπουργών ανά τομέα) και επικυρώνεται στο Ευρωκοινοβούλιο. Άρα, η κεντρική ιδέα της ΚΑΠ καθορίζεται κυρίως από όργανα που ΔΕΝ έχουν εκλεγεί. Μέχρι να φτάσει στο Ευρωκοινοβούλιο αλλά και μετά, βασικό ρόλο παίζει η ΕΟΚΕ [διορισμένο όργανο 328 ατόμων, Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ] και οι 20.000 λομπίστες!
· Το κάθε Κράτος-μέλος συντάσσεται με την εκάστοτε ΚΑΠ παραλλάσσοντας δευτερεύοντα στοιχεία (πχ σταδιακή εφαρμογή σημείων) και καταρτίζει τελικά το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο (ΣΣ ΚΑΠ) της χώρας υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι θα εγκριθεί από τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλά όχι φυσικά από τη Βουλή. Να σημειωθεί ότι στις δύο τελευταίες ΚΑΠ (2014-2020 και 2023-2027) το ΣΣ της Ελλάδας απορρίφθηκε τρείς φορές το καθένα μέχρι να φτάσουν στο «επιθυμητό».
· Αφού λάβει θετική έγκριση η «εθνική ΚΑΠ», τότε το κράτος-μέλος γίνεται «εν δυνάμει δικαιούχος» κονδυλίων – επιδοτήσεων.
·Οι λεπτομέρειες διανομής (των επιδοτήσεων) ορίζονται από την κυβέρνηση μέσω του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης κ Τροφίμων (ΥΑΑΤ), το οποίο εκδίδει σειρά από ΦΕΚ.
· Ο Διανεμητής αυτών των επιδοτήσεων ήταν/είναι ο ΟΠΕΚΕΠΕ μέσω της τεχνικής διαχείρισης του ΟΣΔΕ. Σε κάθε περίπτωση η ΕΕ υπογραμμίζει σε όλους τους τόνους πόσο σημαντικό είναι το ΟΣΔΕ. Γράφεται ότι το ΟΣΔΕ είναι τόσο «σημαντικό και πολύτιμο σύστημα για την παρακολούθηση των επιδόσεων της ΚΑΠ για την περίοδο 2023-27 διότι τα δεδομένα από το ολοκληρωμένο σύστημα είναι διαθέσιμα: α) για στατιστικούς σκοπούς της ΕΕ, και β) για την παρακολούθηση της προόδου προς την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας» (βλ. site Ευρωπαϊκής Επιτροπής)
· Εν τέλει ακόμα και με την αστική λογική της «εκλογικής δημοκρατίας» οι αποφάσεις παίρνονται αντιδημοκρατικά. Η σύνθεση άλλωστε των οργάνων που αποφασίζουν, αποτυπώνει την τρέχουσα εκλογική ισχύ των 4ετιών (αρχηγοί κρατών, ΕΣ). Η δε σύνθεση των οργάνων που γνωμοδοτούν η/και αποφασίζουν προκύπτει από τους διορισμούς των χρήσιμων και πρόθυμων από τους προηγούμενους (Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ΕΟΚΕ, ΣΕ).
Γιατί επιδοτήσεις;
A. Βασικές παραδοχές της ΕΕ και γεγονότα σε απάντηση του «Γιατί επιδοτήσεις».
Ας λάβουμε υπόψη ότι:
a. Οι τιμές σε πάρα πολλά αγροδιατροφικά προϊόντα εξαρτώνται:
i.τόσο από τα χρηματιστήρια (πχ σιτηρά, βαμβάκι)
ii. όσο και από τις καιρικές συνθήκες στην διάρκεια παραγωγής τους (μπορεί να συμβεί έως και ολοσχερής καταστροφή).
Κάνει μεγάλη εντύπωση πως η ΕΕ αυτή την ανάγκη την προσαρμόζει με μαεστρία στις εκάστοτε πολιτικές μιλώντας αρχικά για «σταθεροποίηση των αγορών των γεωργικών προϊόντων», για
«δημιουργία ασφαλούς αλυσίδας ανεφοδιασμού με λογικές τιμές και κανόνες ανταγωνισμού» μεταπηδώντας στην «αύξηση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας» φτάνοντας σήμερα στο δίπολο «ανταγωνιστικότητα vs βιωσιμότητα επισιτιστική ασφάλεια».
b. Οι επιδοτήσεις στην δεκαετία του ΄80 (το 1981 εντάχθηκε η Ελλάδα) απηχούσαν την λογική των τότε «σοσιαλδημοκρατικών κυβερνήσεων» της Ευρώπης και προέβαλαν το τρίπτυχο «συνοχή-δίκαιο εισόδημα-δίκαιες συνθήκες διαβίωσης» προκειμένου να παραμείνει ο κόσμος στην ύπαιθρο και να περιοριστεί η αστυφιλία.
c. Οι επιδοτήσεις στα προϊόντα σε κάθε περίπτωση διευκολύνουν τον μεταπράτη, μεταποιητή με φθηνή πρώτη ύλη στις πλάτες των φορολογούμενων. Ήταν και σκοπός και αποτέλεσμα.
d. Σε παγκόσμιο επίπεδο επιδοτούνται τα αγροτικά προϊόντα (και Αμερική).
e. Οι επιδοτήσεις δεν προέρχονται από παρθενογένεση αλλά από την συνεισφορά των κρατών μελών και αυτή με την σειρά της από το κύκλο της φορολογίας του λαού στην κάθε χώρα μέσω των 4-τεσσάρων Πόρων). Η Ελλάδα συμμετέχει με 1,5-1,6% στο κοινοτικό Π/Υ. Προφανώς πχ η Γερμανία έχει μεγαλύτερη συνεισφορά αλλά σε εμάς πουλάει μηχανήματα και αυτοκίνητα.
*Πόροι Π/Υ ΕΕ 4 - τέσσερις: ΦΠΑ, Δασμοί, βάσει του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) και η συνεισφορά που βασίζεται στην ποσότητα μη ανακυκλωμένων απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών.
Β. Είδη-κριτήρια των αγροτικών ευρωπαϊκών επιδοτήσεων-περιοδολόγηση στην Ελληνική πραγματικότητα
• ΕΚΤΑΣΗ: ονομαζόμενες και «άμεσες» ενισχύσεις. Οι επιδοτήσεις πάντα αλλά ειδικά από το 1992 και μετά. ΔΕΝ είναι αναλογικές βάσει των αναγκών αλλά μονομερείς βάσει των δηλούμενων εκτάσεων ανεξάρτητα από το ιδιοκτησιακό καθεστώς (Άρα τα μεγάλα ποσά κατευθύνονται προς τους πολύ μεγάλους αγρότες και τα μεγάλα αγροδιατροφικά συμπλέγματα και εκμεταλλεύσεις) -ενδιαφέρουσα μελέτη (greenpeace) από Agrotypo+ΕΦΣΥΝ μιλά για ότι το 1% των δικαιούχων λαμβάνει το 40% των επιδοτήσεων στην Ολλανδία ή το 30% Ισπανία – Ιταλία και ότι το 10% των δικαιούχων λαμβάνει κατά μέσο όρο τα δύο τρίτα= 67% των επιδοτήσεων. Δεν παρατήρησα στοιχεία για την Ελλάδα αλλά υπάρχει συσχέτιση και θα φανεί ακολούθως.
• ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: Οι λεγόμενες «συνδεδεμένες» δίνονται τόσο βάσει τιμολογίων πώλησης και προκάλεσαν μεγάλα σκάνδαλα – δεκαετία ΄90 βαμβάκι και ελαιόλαδο 1998-2002 όσο και βάσει έκτασης.
• ΣΥΓΚΛΙΣΗ με το μέσο όρο της ΕΕ ή αλλιώς το «ιερό τοτέμ της ΕΕ».
• 1981-2000 ανοδική σύγκλιση Παρατηρούμε σαφή ανοδική σύγκλιση στον ευρωπαϊκό πήχη αγγίζοντας το 90% έως και 1998-2000.
• 2000-2008 σχετικά σταθερές αλλά με αύξηση καταλόγου συνδεδεμένων ενισχύσεων.
• 2009-ΣΗΜΕΡΑ καθοδική σύγκλιση – επίσημα καταγεγραμμένη στις ΚΑΠ 14-20 και ΚΑΠ 23-27. Ένα απλό παράδειγμα της καθοδικής σύγκλισης πχ καλλιέργεια σκληρού σιταρίου: τα έτη 2000-2005 λάμβανε αθροιστικά σχεδόν 50 ευρώ με έξοδα απείρως χαμηλότερα και σήμερα δηλ 2023-2025 μετά βίας φτάνει τα 32 ευρώ με διπλάσια έξοδα.
• ΠΥΛΩΝΕΣ: Οι επιδοτήσεις πλέον χωρίζονται σε Πυλώνα Ι («άμεσες+συνδεδεμένες» δλδ βασική συνδεδεμένες εξισωτική κ.λπ.) και σε Πυλώνα ΙΙ (προγράμματα Σχ Βελτίωσης με 50-70% για αγορά εξοπλισμού κ.λπ.). Δηλαδή πάρε «σίδερα» π.χ. Τρακτέρ-μηχανήματα. Υπογραμμίζω ότι έως το 2009 μαζική επιδότηση εισαγωγής ζωικού κεφαλαίου αιγοπρόβατα και βοοειδή από Πυλώνα ΙΙ από Γαλλία, Γερμανία και Βέλγιο κυρίως εξουδετερώνοντας την δυναμική των αυτόχθονων ελληνικών φυλών. Η περιοδολόγηση από το 1981 δείχνει τον ιδεολογικό σχεδιασμό στήριξης του βιομηχανικού κεφαλαίου της Ευρώπης.
• ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ (ΑΠΟΣΥΡΣΕΙΣ-ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΙΣ): Εκ παραλλήλου είχαμε μέσω των επιδοτήσεων και Απόσυρση προϊόντων αλλά και Ποσοστώσεις έως το 2015. Ήταν τα εργαλεία διαχείρισης της αύξησης της παραγωγής (ροδάκινα δεκαετία ΄80, γάλα αγελαδινό 2000-2012).Η ποσόστωση επειδή ήταν ατομική καταλήγαμε ως Ελλάδα να είμαστε συχνά κάτω από το εθνικό όριο (πχ γάλα το 2011 κάτω κατά 17,5%). Αυτό σε ένα πλανήτη που πεινά, ο καπιταλισμός το λέει καταστροφή για επαναρύθμιση κερδών. Σε αυτή τη λογική κινείται ακόμη και σήμερα η συνδεδεμένη βαμβακιού.
• Η Μελισσοκομία δεν λαμβάνει επιδοτήσεις του Πυλώνα Ι (άμεσες και συνδεδεμένες) πάρα μόνο από Πυλώνα ΙΙ (αντικ/ση κυψελών, Βιολογική) + πετρέλαια
Τι προκάλεσαν οι επιδοτήσεις των 40 ετών;
ΔΥΣΜΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ. Σε επίσημο έγγραφο της ΕΕ δεν έχω διαβάσει το στόχο μείωσης του αγροτικού πληθυσμού κάτω από 10% ως προϋπόθεση επιδοτήσεων (όπως δεν έχουμε βρει και την υπογραφή του Χίτλερ στην Τελική Λύση). Όμως το ακούγαμε στα πάνελ των ΜΜΕ από το 1988, αλλά και στα μνημόνια. Σε κάθε περίπτωση τα στοιχεία (ΕΛΣΤΑΤ) λένε:
1. Στα έτη 1991-2011 έχει μείωση >10% ο αγροτικός πληθυσμός (με βάση την κατοικία).Συγκεκριμένα, 1991: 2.780.000, 2001: 2.722.000 και 2011:2.531.000 2021-24 (2021 δεν καταγράφεται/δημοσιεύεται μέτρηση με το κριτήριο της κατοικίας).
2. Στα έτη 2000-2020 έχει μείωση 39,14% η αγροτική απασχόληση. Συγκεκριμένα, το 2000 ήταν 2.800.000 (οικογένεια+μόνιμοι+εποχικοί), και το 2020 είναι 1.704.000 με τα ποσοστά μόνιμων εργατών να αυξάνεται 2,5 φορές αλλά των εποχικών να μειώνεται με 4 περιοχές να κρατάνε το 44,42% των εργατών και το 55,84% των ωρών εργασίας! Σε άρθρο (2004 ΚΟΜΕΠ και 2005 Ριζοσπάστη) αναφέρει ότι από το 1991 στο 2000 είχαμε μείωση 14,5% αλλά αύξηση της μισθωτής εργασίας κατά 41%! (βλ. Πίνακα 1 και 2).
3. Στα έτη 1991-2020 έχει μείωση 37,81% σε επίπεδο αριθμού εκμεταλλεύσεων, δηλαδή ΑΦΜ. Συγκεκριμένα από 853.286 (1991) σε 530.679 (2020) (βλ. Πίνακα 3)
4. Στα έτη 1991-2020 έχει αύξηση 23,45% ο ΜΟ έκτασης σε εκμεταλλεύσεις με γη (ΧΓΕ).
Συγκεκριμένα αυξήθηκε από 43,11 σε 53,22 στρέμματα. Οι αρόσιμες 2009-2020 εκτοξεύθηκαν από 56,23 σε 72,10 στρέμματα (βλ. Πίνακα 4)
5. Μειώθηκε η Χρησιμοποιούμενη γεωργική έκταση συνολικά κατά 23,22% (1991-2020) Συγκεκριμένα 1991: 36.786.980 στρέμματα 2020: 28.244.492 στρέμματα. Το 18,8% προήλθε αυτοτελώς κατά τα έτη 2009-2020. (βλ. Πίνακα 3). Εξήγηση: μόνο τα 24.455.980 δικαιούνται επιδότηση-τρέχουσα ΚΑΠ, εκτεταμένη πανελοποίηση αλλά και παραίτηση.
6. Ειδικά κατά τη περίοδο 2009-2020 παρατηρήσαμε (βλ. Πίνακα 4)
Μείωση Γης Γεωργικής Χρήσης και μείωση ζωικών κεφαλών,
Μείωση εκμεταλλεύσεων (ΑΦΜ),
ΑΥΞΗΣΗ της μέσης παραγωγικής δύναμης των μονάδων που έμειναν.
ΦΠ: Από τα 100 στρέμματα των 50 ΑΦΜ πήγαμε σε 80 στρέμματα των 38 ΑΦΜ (28% Αροτριαίες) – όλα μείωση αλλά αύξηση της δύναμης σε αυτούς που μείνανε. (Η πρόταση αποτελεί μαθηματική αναγωγή στα 100 για ευκολότερη κατανόηση)
ΖΠ: Από τα 100 κεφάλια ζώων των 50 ΑΦΜ πήγαμε σε 75 κεφάλια ζώων των 22 ΑΦΜ (156% Χοίροι και 117% πουλερικά) (Βοοειδή 47%)– όλα μείωση αλλά αύξηση της δύναμης σε αυτούς που μείνανε. (Η πρόταση αποτελεί μαθηματική αναγωγή στα 100 για ευκολότερη κατανόηση)
Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΕΝ ΑΥΞΗΣΕ ΤΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ – ΟΥΤΕ ΚΑΝ ΤΟ ΔΙΑΤΗΡΗΣΕ ΣΤΑΘΕΡΟ
Το ότι με βάση τα Δελτία Τύπου του ΟΠΕΚΕΠΕ (ΟΣΔΕ) 2012: 710.000 ΑΦΜ, και στην τελευταία τριετία «παίζουν» από 640-660.000 ΑΦΜ αποτυπώνει τα ερωτηματολόγια της ΕΛΣΤΑΤ, το σκάνδαλο αλλά και το ότι η οικογενειακή εκμετάλλευση «σπάει» τεχνητά για φορολογικούς λόγους.
Επιχειρείται (αυτοτελώς) το 2024 μια λαθροχειρία στην ΕΛΣΤΑΤ για να φανεί ότι δεν έχουμε μείωση δεικτών αλλοιώνοντας στοιχεία.
• Στη Μείωση παραγωγικού δυναμικού που ανέφερα, συντέλεσαν πέραν του αυξανόμενου κόστους παραγωγής και τα ακόλουθα εργαλεία/πολιτικές αναδιάρθρωσης της ΚΑΠ-ΕΕ: α) από το 2008 η αγρανάπαυση λογίζεται καλλιέργεια που επιδοτείται [μέσω ΚΑΠ 2007-2013] β) από το 2008 η κτηνοτροφία επιδοτείται βάσει βοσκοτόπου τον οποίο δεν βοσκάει [μέσω ΚΑΠ 2007-2013]. Εξαιρείται ένα 10% των μετακινούμενων κτηνοτρόφων. γ) Οι επιδοτούμενοι Βοσκότοποι χωρίς ζώα κατά τα έτη 2014-2022 προκάλεσαν παραίτηση από την πρωτογενή παραγωγή. Ιδιοκτήτες κυρίως αλλά και ενοικιαστές βοσκοτόπων (ανεξάρτητα της εμπλοκής η όχι σε σκάνδαλο) παράτησαν ζώα και καλλιέργειες αποκτώντας ετήσιο εισόδημα χωρίς έξοδα παραγωγής και με τον ίδιο δρόμο που το έκανε η κάθε Πόπη... [ΚΑΠ 2014- 2020 η οποία κατ’ ουσία παρατάθηκε λόγω πανδημίας για τα έτη 2021,2022].
•ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΚΑΘΕ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΟΜΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ. Μετά το 1992 αλλά και με τα μνημόνια έκλεισαν με νόμο ΚΥΔΕΠ, Οργανισμό Βάμβακος, Ελαιουργική, ΣΥΝΕΛ, Γεωργική Πίστη των ΑΣ, Γενετικές Τράπεζες, Ινστιτούτα Σποροπαραγωγής, φαλίρισαν συνειδητά την Βιομηχανία Ζάχαρης κλπ.
• Προκλήθηκε ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΚΥΜΑ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΩΝ καθώς οι επιδοτήσεις έως το 2000 διανέμονταν είτε από τον μεταπράτη (Εκκοκκιστήρια, εργοστάσια Βιομηχανικής Τομάτας, Ελαιοτριβεία) είτε από Συνεταιρισμούς είτε και από τις Διευθύνσεις Γεωργίας. Τα σημερινά σκάνδαλα είναι η συνέχειά τους. Συνέβαλαν σε αυτό και το «ό,τι δηλώσεις είσαι» αφού ο οποιοσδήποτε έλεγχος ήταν δυνάμει διαβλητός.
•Απαξιώθηκε η έννοια του «συνεργάζεσθε» και «συνεταιρίζεσθε» ως αποτέλεσμα της διαφθοράς αλλά και της προωθούμενης γραμμής της ατομικής εξέλιξης.
Καταργήθηκε εξ αρχής το δικαίωμα δημόσιας παρέμβασης τιμών σε όφελος του αγρότη (Στις πρώτες αντιΕΟΚικές αγροτικές διαδηλώσεις ακουγόταν το «Τιμές Αθηνών και όχι Βρυξελών»).
• Καταργήθηκε από πολύ νωρίς η υποχρέωση κοινοτικής προτίμησης ανοίγοντας τις εισαγωγές, με την χώρα μας να είναι ο πιο αδύναμος κρίκος. Το 1986 εκδόθηκε η Ενιαία Ευρωπαϊκή πράξη για να ξεπεράσει τις εθνικές νομικές δυσκολίες (πχ εισαγωγές-διακίνηση αλλά και διεύρυνση πολιτικών αρμοδιοτήτων κομισιόν) συντασσόμενη από τότε με GATT 1992 και 2000. Είναι κραυγαλέα η πρόσφατη χρήση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων για να πετύχει η Γερμανία την είσοδο του Τυνησιακού Ελαιόλαδου.
Οι αυξανόμενες επιδοτήσεις έως το 2005, αλλά και η προώθηση της λογικής της ατομικής-γραμμικής ανοδικής εξέλιξης προκάλεσαν δύο βασικές κατηγορίες επιχειρηματικής σκέψης στους αγρότες:
Παρότι οι τιμές έπεφταν, πάρα πολλοί αγρότες εθελοτυφλούσαν επειδή τα έφερναν βόλτα με το άθροισμα έσοδα από πώληση συν επιδοτήσεις.
Μεγάλη μερίδα αγροτών πίστευαν και έλπιζαν σε μια απλουστευμένη γραμμική, ατομική, μόνιμη και ανοδική εξέλιξη πχ καλλιεργώ παραπάνω=παίρνω παραπάνω (συνέβη για κάμποσα χρόνια) …αγοράζω σίδερα… και τώρα οι πιο πολλοί μετράνε μόνο χρέη.
Και στις δύο περιπτώσεις ισχύει «το τυρί το είδες, την φάκα δεν την είδες;»
• Οι επιδοτήσεις, επειδή δίνονται για πολλά χρόνια και σε ετήσια βάση, κατέληξαν να αποτελούν ένα βέβαιο και αναμενόμενο έσοδο στο αγροτικό νοικοκυριό. Χωρίς αυτές καταρρέουν, και μαζί με αυτούς τα γεωπονικά και κτηνιατρικά μαγαζιά που έχουν αναλάβει το βάρος της πίστωσής τους, αφού δεν υπάρχει αγροτική τράπεζα. Επιπλέον, καταρρέει η τοπική αγορά και συνολικά η ύπαιθρος.
• Αποτελεί μακρινή ανάμνηση η οικογενειακή αυτάρκεια, ασχέτως του προσανατολισμού της κάθε εκμετάλλευσης. Ήταν η ασπίδα της υπαίθρου στην ακρίβεια και το όχημά της για σωστή διατροφή (λαχανόκηπος, κοτέτσι, τα 2-3 οπωροφόρα και η μία γίδα κ.λπ.) έως και το 1990.
• Τέλος οι μειούμενες επιδοτήσεις κατάφεραν το 50% των αγροτών να είναι πάνω από τα 55 έτη. Θέλουν να δώσουν πριμ σε 16.000 νέους αγρότες και οι αιτήσεις δεν φτάνουν ούτε τις 6.500.
• Η φθηνότερη πρώτη ύλη από τον αγροτοκτηνοτρόφο δεν έδωσε φθηνό προϊόν στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Είναι πλέον εξόφθαλμη η απάτη του σλόγκαν «από το χωράφι στο ράφι» (άρθρο Δ. Δεσύλλα).
• Με απόλυτη πειθαρχία η ΕΕ καθιέρωσε ορολογία απολύτως αφομοιώσιμη και αποδεκτή για να περνάει τις πολιτικές της και αποτελεί το κυρίαρχο λεξιλόγιο και αφήγημα (βλ. πίνακα 5 – Περιοδολόγηση- 2 σελίδες). Ας παραδεχτούμε και ας λάβουμε υπόψη την επιδραστικότητα της γλώσσας της ΕΕ, η οποία έχει γίνει αποδεκτή, αφομοιώνεται εύκολα και συχνά την σέβονται λόγω αυτής. Έχουν στήσει το λεξιλόγιό τους επιστημονικά ώστε να δημιουργείται μια εικόνα «όλοι μαζί κι αγαπημένοι».
Τρέχουσα ΚΑΠ επιδοτήσεις και διαχείριση από κυβέρνηση
• Το λεγόμενο GREEN DEAL της ΚΑΠ 23-27, είναι η αποτύπωση του τρίπτυχου: 1) mega-φωτοβολταικά και ΑΠΕ (να ηγεμονεύσουμε στην παγκόσμια πράσινη μετάβαση), 2) δύο ταχύτητες τροφίμων στην ΕΕ α) τα σουπερ-bio-eco «του πανακρίβου» για τους λίγους και β) τα «ότι να ναι και GMO+NGT» χωρίς φυτουγειονομικούς ελέγχους από την άλλη για να διευκολυνθεί η μπίζνα των μεγάλων αγροδιατροφικών κολοσσών που θέλουν να έχουν Plan B (λόγω Τράμπ αρχικά, αλλά και Mercosur τώρα) και φυσικά 3) αύξηση πωλήσεων βιομηχανικών προϊόντων από το ευρωπαϊκό κεφάλαιο.
• Μείωση επιδοτήσεων 34% καθαρή και καταγεγραμμένη σημειώνεται από το 2020 έως 2024. Συγκεκριμένα στη «μεταβατική περίοδο» (21-22 λόγω πανδημίας) υποτίθεται ότι θα ίσχυαν οι «τίτλοι δικαιωμάτων» της ΚΑΠ 2014-2020. Αντί αυτού, είχαμε ετήσια πτώση 5-7% δηλαδή τα έτη 2020,2021,2022 (όλα έτη κυβέρνησης ΝΔ). Το 2023 δε, η ΚΑΠ 2023-2027 ξεκίνησε με «ταμείο» μικρότερο κατά 16% από αυτό της περιόδου 2014-2020. Οπότε, αυτές οι καταγεγραμμένες μειώσεις αθροίζονται τουλάχιστον στο 34%.
• Στην κτηνοτροφία – βοοειδή οι μεγάλοι λήπτες επιδοτήσεων είναι πλέον οι εισαγωγείς και οι μεγάλες μονάδες πάχυνσης (πχ συνδεδεμένη βόειου κρέατος). Εισάγουν μοσχάρια στην κατάλληλη ημερομηνία τα κρατάνε 6 μήνες και κατόπιν παίρνουν επιδότηση σφαγής. Μετά το σάλο της ευλογιάς πολλοί θα ρίξουν τις οικονομίες τους σε αυτή την τρίπλα.
• Διάτρητη, μαφιόζικη, αδιαφανής, επίτηδες ασαφής οδηγώντας τον αγρότη σε αβεβαιότητα προγραμματισμού διότι δεν υπάρχει κάτι σταθερό και αναμενόμενο. Επί σειρά ετών τα λαμόγια και οι κάθε λογής αυλικοί (της κυβέρνησης ΝΔ) παίρναν ανταλλάγματα της ψηφοθηρίας τους μειώνοντας ακόμη παραπάνω τις αγροτικές επιδοτήσεις.2015-2025 μιλάμε για πτώση έως και 50% (συνυπολογίζοντας τα πρόστιμα και τα «κλεμμένα»)!
-[Πότε γίνονταν αυτό; Ακριβώς τα ίδια χρόνια που γινόντουσαν οι επίσημες μειώσεις, ποντάροντας στο ότι «δεν θα το καταλάβει κανείς». Γιατί δεν θα το καταλάβαινε κανείς ; Επειδή η κυβέρνηση ΝΔ αφαίρεσε την δυνατότητα του αγρότη να βλέπει τον «ατομικό τίτλο δικαιωμάτων» του από το 2020 έως και σήμερα χωρίς καμία ντροπή! Κανείς δεν γνωρίζει πλέον πόσα ακριβώς δικαιούται. Οι αγρότες υπολογίζουν με βάση το κάθε «πέρσι». Οι μειώσεις στα έτη 2023,2024 και 2025 δεν καταγράφονται «επί σκοπού» ούτως ώστε να υπάρχει ασάφεια και να κρύβουν τα μαγειρέματα. Όμως, τελικά, καταγεγραμμένες και μη μειώσεις συν τις απάτες οδηγούν σε αθροιστική πτώση έως και 50%!].
-Το σκάνδαλο συνεχίζει μετά την ΚΥΑ κατανομής βοσκοτόπων που μόνο με αγορά ζωοτροφών δείχνεις σύνδεση με την παραγωγή. [ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025)]. Με αυτό το τρόπο πληρώθηκαν τα ψεύτικα αιγοπρόβατα Κρήτης. Είναι τόσο μεγάλο το σκάνδαλο που ακόμα και κομμάτι της ΔΑΚΕ Γεωτεχνικών έχει βγεί ανοιχτά σε καταγγελίες.
• Οι επιδοτήσεις μειώνονται και παράλληλα οι τιμές πώλησης των προϊόντων, αγγίζουν αυτές της δεκαετίας του 80 και 90!! Επιπλέον, οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τρίτες χώρες οδηγούν σε κάθετη πτώση τις τιμές που πουλάει ο παραγωγός (πχ σιτηρά, φρούτα). Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει θετικό αποτέλεσμα στην απλή εξίσωση: Έσοδα (πώληση παραγωγής + επιδότηση) μείον Έξοδα (παραγωγής αλλά και ασφαλιστικές εισφορές).
• Η ίδια η εφαρμογή της ΚΑΠ 2023-2027 μέσα και από αυτή την συνεχόμενη πτώση των επιδοτήσεων συνεχίζει να οδηγεί την ύπαιθρο και την αγροτική παραγωγή σε μείωση δυναμικού, σε μερική η πλήρη ακαλλιέργεια, σε μαρασμό. Μειώνει 50% τα χρήματα αλλά ταυτόχρονα επιβάλλει προϋποθέσεις για να τα πάρεις έστω κι αυτά. Τα ντύνει ως «περιβαλλοντικές δεσμεύσεις» αυξάνει την γραφειοκρατία και οδηγεί τον αγρότη σε εξάντληση. Γελοιοποιήθηκαν όλες οι οικολογικές φούσκες της καθώς το μεγάλο μέρος των ecoschemes το υπεξαίρεσαν οι «κοντινοί» της κυβέρνησης.
• Κάθε ΚΑΠ (πολύ περισσότερο η τρέχουσα) αυξάνει την πολυπλοκότητα της λήψης επιδοτήσεων με αποτέλεσμα την δυσανάλογη αύξηση παρασιτικών υπηρεσιών (πχ gaia επιχειρείν, neuropublic, ΚΥΔ, μελετητικά γραφεία).
• Η εγκληματική διαχείριση της κυβέρνησης στην επιζωοτία της ευλογιάς των προβάτων προκάλεσε αλυσιδωτές αρνητικές καταστάσεις. Το ΥπΑΑΤ σε Δελτίο Τύπου καταγράφει θανάτωση >500.000 αιγοπροβάτων (473.000 υποχρεωτικές θανατώσεις + 20% ψόφια λόγω αργοπορίας κτηνιατρικής για την θανάτωση) από Αύγουστο 2024 έως 23/01/2026. Πλέον, 2.559 οικογένειες «ζουν» με μηδέν εισόδημα και με χρόνο αναμονής της αποζημίωσης 5-7 μήνες. Η απαγόρευση βόσκησης των αιγοπροβάτων προκαλεί αύξηση εξόδων για ζωοτροφές στο κτηνοτρόφο. Από την άλλη έχει επιβληθεί (για μεγάλα διαστήματα) απαγόρευση μετακίνησης ζωοτροφών, η οποία μαζί με την μείωση των ζώων οδηγεί σε οικονομική απόγνωση και τους αγρότες που παράγουν κτηνοτροφικά φυτά-ζωοτροφές. Οι πληροφορίες μου λένε ότι η ΚΑΠ 28-34 θα «θυμηθεί» να επιδοτήσει ξανά το εισαγόμενο ζωικό κεφάλαιο. Το θεωρώ βέβαιο ότι πάνω στο πτώμα της κατεστραμμένης οικογενειακής κτηνοτροφίας μέσω της ΚΑΠ 28-34 θα σταθούν οι νέες μεσαίες και μεγάλες κτηνοτροφικές μονάδες.
• Όσο για την ΚΑΠ 28-34 σημειώνω τα εξής στοιχεία εσωτερικής κριτικής που υπόκειται εντός ΕΕ. Μάλιστα η ΕΟΚΕ (το διορισμένο όργανο γνωμοδότησης) απέρριψε το σύνολο της πρότασης της κομισιόν για την ΚΑΠ 28-34 καθώς το κρίσιμο είναι η μείωση του ποσού. Ο εσωτερικός αντίλογος απαιτεί :
-Επαναφορά του Π/Υ της ΚΑΠ στο 0,5% του ΑΕΠ της ΕΕ και απορρίπτει την πρόβλεψη του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου για περικοπή κατά 20% σε ονομαστικές τιμές διότι ανταποκρίνεται σε μείωση 41 % σε πραγματικές τιμές για την περίοδο 28- 34.
-Να παραμείνει κοινή πολιτική σε επίπεδο ΕΕ και όχι πολιτική βασισμένη σε εθνικές συστάσεις, απορρίπτοντας κατηγορηματικά την επανεθνικοποίησή της.
-Δικαίωμα διεκδίκησης ενισχύσεων στο πλαίσιο της ΚΓΠ να έχουν οι πραγματικά ενεργοί γεωργοί που ασκούν γεωργική παραγωγή (5% του εισοδήματος από γεωργία η/και επιδοτήσεις δλδ τύποι σαν το Μητσοτάκη).
ΚΑΠ 2021-2027: 386 δις – ΚΑΠ 2028-2034: 300 δις
Mercosur και εμπορικές συμφωνίες τύπου Mercosur
Εμπορικές συμφωνίες στον κατάλογο η ΕΕ έχει 13+ Mercosur + Ινδία + Ουκρανία = 16.
Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος επενδυτής της Mercosur με επενδυτικό απόθεμα 390δις. Στα έτη 2014-2024 η ΕΕ αύξησε τις εξαγωγές της κατά 25% και τις εισαγωγές κατά 50%.Εξάγει Μηχανήματα, συσκευές, χημικά (τα καταργημένα φππ της ΕΕ), φαρμακευτικά και εξοπλισμό μεταφορών καθώς και υπηρεσίες. Εισάγει γεωργικά προϊόντα, ορυκτά, χαρτί.
Το 2023 η αξία του εμπορίου υπηρεσιών υπερέβη τα 42 δις. Η ΕΕ σημειώνει μάλιστα την ανάγκη άρσης των φραγμών στο διασυνοριακό εμπόριο υπηρεσιών, ιδίως στον τομέα των ψηφιακών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Οι διατάξεις για τις δημόσιες συμβάσεις θα επιτρέψουν στις εταιρείες της ΕΕ να έχουν πρόσβαση σε διαδικασίες δημόσιων διαγωνισμών στις χώρες της Mercosur. Ας κρατήσουμε ότι την μεταφορά την ορίζει ως υπηρεσία – ιδού πεδίο δόξης λαμπρό για το εφοπλιστικό κεφάλαιο.
• Η ΕΕ αποδέχεται εξ αρχής και με δήλωση το ότι θα επηρεαστεί η γεωργική παραγωγή της. Γι’ αυτό το λόγο διαφημίζει τα γελοία «μέτρα διασφάλισης» του 5%+5% σε διάφορες χρονικές κλίμακες (ετήσιο-εξάμηνο) με ανταπόκριση 4 μηνών εκτός της περίπτωσης των τεράστιων αποδεικτικών στοιχείων. Και γι’ αυτό το λόγο δίνει «μπροστάντζα» 45 δις από την ΚΑΠ 2028-2034 που δεν έχει καν ψηφιστεί (10 δις έδωσε στην Ιταλία).
• Ορίζει δύο κατηγορίες γεωργικών προϊόντων α) Τα «ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα» τα οποία έχουν ανάγκη προστασίας και είναι 14: εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα, αυγά, κρέας, ρύζι, μέλι. β) Τα υπόλοιπα «ας γίνουν ανταγωνιστικά»…
• Η διασφάλιση της ΕΕ για τα προϊόντα ΠΟΠ,ΠΓΕ (δηλαδή ότι χωρίς τον κίνδυνο της απομίμησης θα πωλούνται ακριβότερα) είναι αστεία. Αυτά τα ακριβότερα ποιος θα τα αγοράσει σε κοινωνίες με χαμηλότερο βιοτικό και αγοραστικό επίπεδο ;
•Επίσης γελοία ακούγεται η Ρήτρα Αμοιβαιότητας: Γράφουν ότι οι χώρες της Mercosur θα ακολουθήσουν τα Υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα (ΥΦΠ) της ΕΕ (διότι διαθέτει ένα από τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας των τροφίμων στον κόσμο…).Κι αφού φλυαρεί γι’ αυτό στα ψιλά γράμματα διαβάζουμε ότι «Για την επίτευξη αυτών των στόχων και τη διασφάλιση της συμμόρφωσης και της προβλεψιμότητας, η συμφωνία περιλαμβάνει κεφάλαια για τα ΥΦΠ και δημιουργεί διαλόγους για θέματα που σχετίζονται με την αγροδιατροφική αλυσίδα. Η Επιτροπή και η Βραζιλία συνεργάζονται για την έναρξη διαλόγου υψηλού επιπέδου για θέματα ΥΦΠ, παράλληλα με μια επιτροπή ΥΦΠ ΕΕ-Mercosur, προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμόρφωση κλπ.» Δηλαδή είναι στην φάση που λένε «κάποια στιγμή να το συζητήσουμε κι αυτό». Για όποιον ξέρει τα βασικά της Λατινικής Αμερικής δηλαδή μεγέθη αγροτικών εκμεταλλεύσεων, αποψίλωση Αμαζόνιου, glyphosate, χρήση ορμονών και GMOs_NGTs είναι φανερό ότι αυτό δεν δύναται να επιτευχθεί ακόμη και εάν υπήρχε η πολιτική πρόθεση.
Η αστική απάντηση στην επισιτιστική ασφάλεια είναι οι συμφωνίες «τύπου Mercosur» με το αφήγημα «αφού θέλουμε τα «bio-eco», ας αποδεχτούμε ότι η περιβαλλοντική μας επιλογή θα οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής και άρα ας εισάγουμε». Φωνάζει ότι την ενδιαφέρει το βιομηχανικό και χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και τα κέρδη τους.
Το πολιτικό πλαίσιο της συμφωνίας που υπέγραψε η κομισιόν το 2019 το αποδέχτηκε εκτός από το ΕΛΚ και μέρος της ακροδεξιάς, οι Σοσιαλιστές και τμήματα της Αριστεράς. Ωστόσο, τώρα, κάτω από την πίεση των αγροτικών κινητοποιήσεων ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Βελόπουλος καταψήφισαν.
Τα μπλόκα ανέδειξαν (έστω και καθυστερημένα) την συμφωνία ΕΕ-Mercosur. Είδαμε να βγαίνουν στην δημόσια συζήτηση θέματα όπως:
i. Η κοινωνική ανάγκη για ασφαλή διατροφή
ii. Το ζήτημα της κλειστής εθνικής οικονομίας σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης
iii. Το ζήτημα της εθνικής αγροτικής πολιτικής.
Πολλοί συμπληρώνουν ότι η πτώση της αγροτικής πρωτογενούς παραγωγής στο ευρωπαϊκό 3,5% ΑΕΠ ήταν συνειδητή για να επιτύχουν τέτοιου είδους συμφωνίες που ωφελούν το Βορρά και φυσικά το βιομηχανικό κεφάλαιο.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ-ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ-ΣΚΕΨΕΙΣ
Με αιτία την κατάσταση και με αφορμή τα μπλόκα, αλλά και τις διαδικτυακές μας συσκέψεις είναι ανάγκη να απαντήσουμε σε ερωτήματα τα οποία συνειδητά τα καταγράφω ελαφρώς προβοκατόρικα:
Ποιοι πλήττονται σήμερα; Οι φτωχομεσαίοι αγρότες ή οι μικρομεσαίοι και μέρος των μεγάλων; Έχουμε την δυνατότητα και τη θέληση να φωτογραφίσουμε τη διαστρωμάτωση έχοντας υπόψη το συνδυασμό έκταση/καλλιέργεια/επιδοτήσεις και μόνιμους εργαζομένους ή απλά μας αρκεί το «άσπρο-μαύρο»;
Πέρα από το ανθρώπινο στοιχείο, έχει θετική σημασία να έχουμε εκτεταμένα μικρομεσαίες οικογενειακές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα και γιατί;
Στη δημόσια συζήτηση συνομολογείται ως ένα ενιαίο γεγονός αυτό της δίωξης των ανθρώπων της πρωτογενούς παραγωγής αλλά και της ίδιας. [Τα μέτρα ΕΕ και κυβέρνησης εξαντλούν συστηματικά τον αγρότη (συνεχής μείωση επιδοτήσεων, επιβολή νέων πρόστιμων) προκειμένου να «παραδοθεί» η γη και η κτηνοτροφία στα χέρια λίγων]. Ποια είναι η δική μας ανάγνωση;
Οι υλικές δομές (π.χ. μιλώντας για τη πρωτογενή παραγωγή) μας ενδιαφέρουν μόνο ως στοιχείο ανάλυσης ή μας αφορούν και ως στοιχείο τακτικής και στρατηγικής, εντέλει μας αφορά η διατήρηση τους;
Να απαντήσουμε ή να αποφύγουμε για το εάν είναι σωστή ή λάθος η σύνδεση της επιδότησης με την παραγωγή; Μήπως υπάρχει και η διαχειριστική ανάγνωση στο κορυφαίο «όλα τα κιλά- όλα τα λεφτά»;
Οι όποιες κατακτήσεις αιτημάτων του αγροτικού κινήματος μήπως είναι λάθος και αντιδραστικές επειδή τελικά τις καρπώνονται όλοι, ανεξαρτήτως οικονομικού επιπέδου;
Ο στόχος για την γέννηση από την αρχή Αγροτικών Συνεταιρισμών έχει ουσία χειραφέτησης ή είναι μια αυταπάτη «νησίδας» εντός του καπιταλισμού;
Οι δυνάμεις μας στα μπλόκα στις συζητήσεις σωστά προέβαλαν [για κόστος παραγωγής και ΕΕ-Mercosur] την αντιπαραβολή [Δημόσιο-Ιδιωτικό] και [Συλλογικό-Ατομικό];
Αποδεχόμενοι το γεγονός της διαρκούς διαφθοράς από πάνω μέχρι κάτω (ΕΕ-Κυβέρνηση-Αγροτοσυνδικαλιστές-Αγρότες) μήπως σπέρνουμε την μοιρολατρία και όχι την χειραφέτηση;
Εάν δεν υπήρχε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ γιατί δεν θα ήταν καλλίτερα;
Με ποιο δικαίωμα (μου λέγανε) έρχεται εδώ μια αντιΕΕ δύναμη την στιγμή που όλα όσα ζητάμε τα ζητάμε από την ΕΕ;
Τα αγροτικά αιτήματα ωστόσο, λάβαν άρνηση ιδεολογική και βαθιά πολιτική καθώς τους είπαν: «ότι δημιουργούν τάσεις και συνθήκες εθνικής πολιτικής» δηλαδή ξεκομμένης από την μαμά ΕΕ – ΚΑΠ. Η πάλη για τα αιτήματα επιβίωσης συνδέεται με το στόχο της εξόδου από την ΕΕ; Εάν ναι, πως θα γίνει αυτό πιστευτό μόνο με το «έξω από το Νταχάου της ΕΕ»; Αυτή τη Κορυφαία θέση της αξίζει να ακολουθείται από γενικότητες για την μετέπειτα κατάσταση;
Κοινή είναι η παρατήρηση ότι η ΕΕ χάνει το μεγαλείο του οικονομικού κέντρου τροφοδοτώντας αστικές τάσεις επανεθνικοποίησης της ΚΑΠ κυρίως από την ακροδεξιά. Αν αλήθεια καταργηθεί η ΚΑΠ από μόνη της όλα καλά; Έχει νόημα η αναζήτηση μιας ΝΕΠ – σε μια σχετικά κλειστή οικονομία;
Οι αγρότες βγήκαν απεγνωσμένοι στο δρόμο, αλλά με τον εγωισμό του καλομαθημένου παιδιού. Δεν επιδίωξαν εργατοαγροτικό μέτωπο. Φυσικά καλοδέχθηκαν την στήριξη. Πως σχεδιάζουμε να μπουν οι βάσεις για το εργατοαγροτικό μέτωπο;
Γιατί η τάση «Μόσχος Θωμάς» έχει μεγάλη επίδραση; Επειδή το αφήγημα «η ΕΕ μπορεί, αλλά οι δικοί μας (Υπουργείο ΑΑΤ/κυβέρνηση) είναι άχρηστοι και λαμόγια» είναι εύπεπτο και πιασάρικο; Εκτιμώ ότι αυτή η τάση προσπαθεί να ανταποκριθεί στην εξίσωση «έσοδα μείον έξοδα = αρνητικό η μηδενικό αποτέλεσμα». Η αντικειμενική βάση της εξίσωσης είναι οικονομική, και απαιτεί πολιτική απάντηση, την έχουμε; Το «να νιώθουν την καυτή ανάσα του κινήματος στο σβέρκο τους» μόνο φτάνει;
Σε ένα κόσμο που βασιλεύουν τα βίντεο του λεπτού μήπως θα πρέπει να γίνουν κι αυτά όπλα πληροφόρησης και δράσης;
Συμφωνούμε όλοι ότι το αγροτικό ζήτημα είναι αγροδιατροφικό, κατά συνέπεια κοινωνικό-παλλαϊκό, άρα στρατηγικά εργατικό ζήτημα σε κάθε τρέχουσα κατάσταση αφού η διατροφή είναι όρος ζωής. Είναι διατεθειμένη η ΚΑ να συμβάλλει στο βάθαιμα των επεξεργασιών και με τους οικονομολόγους και με τους νομικούς, αλλά και με τους γιατρούς της;
Για να μιλήσουμε με τον αγρότη στο κίνημα, πριν από όλα οφείλουμε να γνωρίζουμε αυτά που εκείνος ξέρει ήδη διότι το ζει, δηλαδή την ΚΑΠ, τις επιδοτήσεις. Από αυτή τη βάση, τη βάση της δικής του πραγματικότητας, θα μιλήσουμε για το ρόλο της ΕΕ, για τον καπιταλισμό και την ανατροπή του. Τα μπλόκα ήταν η αρχή της διαδρομής.
Αυτή η διαδρομή και ο αγώνας απαιτεί πολιτικά καύσιμα. Το εργατοαγροτικό κίνημα θα πρέπει να νιώσει (σε γλώσσα που να την αντιλαμβάνεται) ότι υπάρχει μια συγκροτημένη πολιτική απάντηση, ένα πολιτικό πρόγραμμα στο σήμερα και στο αύριο.
Ας βασανίσουμε τα κείμενα μας στους πραγματικούς αγώνες διεκδίκησης και ας διδαχτούμε από αυτούς. Ας επαναθεμελιώσουμε!
Δημάκου Μαρία
30-01-2026
Σημείωση: Οι παραπομπές σε πίνακες και στοιχεία υπάρχουν στο παρακάτω αρχείο pdf . Μπορείτε να το αποθηκεύσετε (download) και να τα δείτε.
Comments