Εισήγηση για την Εργατική Συνδιάσκεψη, Μέρος Γ

Εισήγηση της Πολιτικής Επιτροπής

για την εργατική συνδιάσκεψη της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης

ΜΕΡΟΣ Γ

Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ

1. Αποτίμηση της παρέμβασής μας

Τα προηγούμενα χρόνια, το ρεύμα μας, με την πρόταση-αντίληψη και λογική του Νέου Εργατικού Κινήματος, επαγγέλθηκε μια ριζική τομή στο εργατικό κίνημαˑ μια τομή που αφορούσε το περιεχόμενο των στόχων, τη σχέση οικονομικού-πολιτικού αγώνα, τις μορφές συγκρότησης του εργατικού κινήματος, το ζήτημα της ενότητας. Με άλλα λόγια, επιδιώξαμε να ξαναστήσουμε στα πόδια της την έννοια της εργατικής πολιτικής. Αντιμετωπίσαμε αρκετά προβλήματα και αντιφάσεις. Από το σύνολο των ζητημάτων που τέθηκαν και αφορούσαν την ανάγκη ενός νέου εργατικού κινήματος ορισμένα προωθήθηκαν, έγιναν σημεία αιχμής και αντιπαράθεσης, «χρωμάτισαν» την όλη μας πορεία και προσπάθεια. Από αυτά θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε τα ακόλουθα:

α) Επιδιώξαμε σαφέστατα και δώσαμε μάχη για αναπροσαρμογή των στόχων του κινήματος στην κατεύθυνση της ικανοποίησης των σύγχρονων αναγκών του κόσμου της εργασίας. Υποστηρίξαμε ότι σήμερα απαιτείται επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες βλέπουν τη θέση τους μέσα στην κοινωνία και την παραγωγή, επανάσταση ικανή να οξύνει τις απαιτήσεις τους, και ότι έξω από μια τέτοια λογική δεν θα υπάρξει εργατική αντεπίθεση ούτε για να κρατηθούν οι ελάχιστες εναπομείνασες κατακτήσεις.

β) Δώσαμε μάχη για να εξασφαλίσουμε ανεξάρτητη παρουσία και δράση από τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία. Ωστόσο σε όλη αυτή τη διαδρομή ‒και με εξαίρεση μια περίοδο του Συντονισμού Πρωτοβάθμιων Σωματείων, ο οποίος έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην ανάπτυξη του εργατικού κινήματος την περίοδο 2008-2015‒ δεν βρήκαμε δρόμους για να οικοδομείται σταθερά ένα «ανεξάρτητο κέντρο αγώνα» είτε σε σημαντικούς αγώνες σε συγκεκριμένους χώρους είτε και γενικά.

γ) Συγκροτήθηκε σε ανώτερη βάση μια κίνηση των δυνάμεών μας σε ορισμένους χώρους του ιδιωτικού τομέα, ενώ αναπτύξαμε δράση για τη δημιουργία νέων σωματείων και εργατικών συλλογικοτήτων, στην οποία πρωτοστάτησε μια νέα γενιά της οργάνωσης συλλέγοντας σημαντική εμπειρία. Έτσι, συγκροτήθηκε αρχικά σχήμα και στη συνέχεια το σωματείο των ερευνητών (Σωματείο Εργαζομένων στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ‒ ΣΕΡΕΤΕ), με πανελλαδικά χαρακτηριστικά και μεγάλη συμμετοχή εργαζομένων, που μέχρι τότε δεν είχαν καμία συνδικαλιστική υπόσταση, ενώ διάφορα κομμάτια, ακόμα και της αριστεράς, θεωρούσαν ότι δεν αποτελεί κλάδο εργαζομένων. Αντίστοιχα, συμμετείχαμε στη συγκρότηση του Σωματείου Μισθωτών Δικηγόρων (ΣΜΔ), ένας κλάδος που επίσης έδωσε αγώνα για να θεωρηθεί ότι μπορεί να εκφραστεί ως σώμα εργαζομένων και όχι ως σύνολο «κρατικών λειτουργών». Ταυτόχρονα, με νέους ανθρώπους μπροστά ανασυγκροτήσαμε το σωματείο στα φροντιστήρια (Σύλλογος Εργαζόμενων στα Φροντιστήρια Καθηγητών ‒ ΣΕΦΚ) σε κλαδική μορφή σωματείου εργαζομένων συνολικά στην ιδιωτική εκπαίδευση, που απέκτησε πάλι δράση και σχετική μαζικότητα, ενώ είχαμε πρωταγωνιστικό ρόλο στη συγκρότηση συλλογικοτήτων σε κρίσιμους κλάδους, όπως ο επισιτισμός/τουρισμός, οι τηλεπικοινωνίες και οι ηθοποιοί. Τα βήματα αυτά, αν και μικρά σε σχέση με τις απαιτήσεις της εποχής, ήταν σημαντικά για τη συγκρότηση μιας νεολαιίστικης εργατικής παρέμβασης και έδειξαν ότι με υπομονετική δουλειά μελέτης και ανάλυσης των χαρακτηριστικών του κλάδου, καθώς και με προσπάθεια οργάνωσης του κόσμου μπορούν να μετρηθούν βήματα.

δ) Πολύ μεγάλοι είναι οι αγώνες που έδωσαν και δίνουν οι δυνάμεις μας στο Δημόσιο, πρώτα απ’ όλα στην εκπαίδευση και στην υγεία. Παρά το γεγονός ότι βρίσκονται αντιμέτωποι χρόνια τώρα με την τρομερή επίθεση της κυβέρνησης και του συστήματος, αντέχουν στη μάχη απειλώντας να δημιουργήσουν ρήγματα στη στρατηγική της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης (εκπαίδευση) ή δημιουργώντας γεγονότα και δυναμώνοντας αποφασιστικά (υγεία). Σημαντική ήταν η εμπειρία από τον αγώνα των αναπληρωτών εκπαιδευτικών και τη συγκρότηση κέντρου αγώνα στα Προπύλαια, αλλά και από τους αγώνες όπου συμμετείχαν οι δυνάμεις μας για την οργάνωση εργαζομένων σε προγράμματα κατάρτισης του ΟΑΕΔ/ΔΥΠΑ (αγώνας συμβασιούχων σε δήμους, αγώνας εργαζομένων για τους 5.500 άνεργους πτυχιούχους του ΟΑΕΔ παλαιότερα).

ε) Βασικό σημείο της λογικής μας είναι ο ρόλος των εργατικών σχημάτων και συσπειρώσεων. Αποτέλεσαν μορφές ριζοσπαστικής δράσης και πολιτικής, σημεία ενότητας του κοινωνικού και του πολιτικού στοιχείου, συσπείρωσης πρωτόλειων δυνάμεων στη βάση του χώρου. Τα τελευταία χρόνια, η πτέρυγα παρουσιάζει σημάδια υποχώρησης ή και κρίσης. Η ανάπτυξη υποχωρητικών απόψεων στο εσωτερικό της, η όξυνση της εσωτερικής διαπάλης, οι διαφοροποιήσεις που οδηγούν σε διαφορετικά επιμέρους σχέδια και σε αρκετές περιπτώσεις ο κατακερματισμός οδήγησαν σε οπισθοχώρηση με συνολικό και ανά χώρο αποτύπωμα. Οι επιτυχίες όμως στην υγεία και στους τεχνικούς δείχνουν ότι υπό ορισμένες προϋποθέσεις, σαφήνεια στη γραμμή, μαχητική δράση και συσπείρωση, μπορεί να υπάρξει άμεσα αντιστροφή της πορείας αυτής.

στ) Αποτιμώντας τελικά τη δράση μας των τελευταίων χρόνων, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι η κύρια αδυναμία μας παραμένει η οργανωτική μας συγκρότηση και η παρέμβασή μας σε μια σειρά από μεγάλους και κρίσιμους κλάδους και χώρους δουλειάς όπου είτε δεν υπάρχει (βιομηχανία, φάρμακο, εμπόριο) είτε έχει υποχωρήσει (τράπεζες, μεταφορές). Ενώ μερίδα συντρόφων/ισσών βρίσκεται σε αυτούς τους κλάδους, δεν έχουμε καταφέρει να συστηματοποιήσουμε την παρέμβασή μας και να αναπτυχθούμε και σε άλλους (π.χ. τρόφιμα).

Η εμπειρία από την ίδρυση των εργατικών οργανώσεων/τομέων και την ανασυγκρότηση της εργατικής μας δουλειάς ακριβώς σε αυτούς τους κλάδους είναι πολύτιμη. Ωστόσο, παρότι φαίνεται ότι μπορούν να ανοίξουν ορισμένοι δρόμοι, η δράση μας σφραγίζεται κυρίως από τις δυσκολίες. Στην Εργατική Συνδιάσκεψη πρέπει να αποτιμήσουμε αυτή την εμπειρία και να πάρουμε μέτρα ώστε να γίνουν βήματα.

2. Η παρέμβαση της ΚΑ στο εργατικό κίνημα

2.1 Η σημασία της παρέμβασης της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης

Κριτήριο και μέτρο της δουλειάς μας στην εργατική τάξη είναι η οικοδόμηση της εργατικής, κομμουνιστικής οργάνωσης. Έξω από αυτό δεν μπορεί να υπάρξει οικοδόμηση αριστερής αντικαπιταλιστικής πτέρυγας και ανάπτυξη ανατρεπτικών αγώνων.

Η εκτίμηση αυτή δεν είναι αυθαίρετη ούτε έχει να κάνει απλώς με μια πάγια αναφορά στον αυτονόητο ρόλο της οργάνωσης. Η σημερινή εποχή, εποχή πολέμων, κρίσης, αντιδημοκρατικής-αντικομμουνιστικής σταυροφορίας του κεφαλαίου, εποχή εργοδοτικής δικτατορίας στους τόπους δουλειάς, απαιτεί στενότερη σύνδεση της στρατηγικής με την τακτική και ταυτόχρονα σε κάθε κλάδο και χώρο μια κομμουνιστική πρωτοπορία ισχυρή, οργανωμένη, πολιτικά και θεωρητικά εξοπλισμένη, πειθαρχημένη, σε πολύ στενή σύνδεση με τους/τις εργαζομένους/ες, πρόθυμη και ικανή να ρισκάρει καριέρα και μισθούς για να «σπάσει» την επίθεση της εργοδοσίας. Αυτά μάλιστα τα χαρακτηριστικά πρέπει να διαπερνούν όχι μόνο την κομμουνιστική οργάνωση, αλλά και έναν ευρύτερο περίγυρό της, μια ευρύτερη πρωτοπορία, που θα είναι παρούσα στις δύσκολες στιγμές και μάχες.

Αυτή η αδήριτη ανάγκη καθορίζει το βασικό περιεχόμενο της δράσης της Οργάνωσης Βάσης και την προτεραιότητά της. Εάν επιδιώκουμε η Συνδιάσκεψη να συμβάλει σε μια στροφή, θα πρέπει να θέσει ως κέντρο του σχεδιασμού, των πρωτοβουλιών, της πολιτικής παρέμβασης την Οργάνωση Βάσης.

2.1.1 Η εργατική Οργάνωση Βάσης έχει ως πρώτο καθήκον να οργανώνει την τάξη και τους αγώνες της, να προωθεί την ενότητά της και τα συνολικά καθολικά συμφέροντά της, να στρατεύει τα πιο συνειδητά στοιχεία της στον επαναστατικό αγώνα και να συγκρούεται με την αστική πολιτική, όπως αυτή εκφράζεται μέσα στον κάθε χώρο και κλάδο, αλλά και στο γενικό πολιτικό επίπεδο. Για να το πετύχει αυτό, απαιτείται ανάδειξη της συνολικής κομμουνιστικής γραμμής στην τάξη, άνοιγμα αυτοτελώς πολιτικών ζητημάτων, στρατηγικός στόχος και άμεσο αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα, σταθερή ανάληψη πρωτοβουλιών και καθημερινή επίπονη επιστημονική δουλειά πεδίου. Η πολεμική οικονομία και ο πόλεμος, οι διεθνείς σχέσεις, τα προγράμματα σταθερότητας και η εκμετάλλευση, ο τύπος ανάπτυξης και η περιβαλλοντική καταστροφή, ο αντιδραστικός ρόλος του κράτους, η παντελής έλλειψη ελεύθερου χρόνου, οι αξίες ενός διαφορετικού πολιτισμού, η επαναστατική προοπτική και η πορεία οικοδόμησης του σοσιαλισμού-κομμουνισμού είναι ζητήματα που καθορίζουν την πολιτική συνείδηση της εργατικής τάξης. Πρέπει συνεπώς να αναδεικνύονται αυτοτελώς, ως ζητήματα που αφορούν όλη την τάξη και όλη την κοινωνία.

Όπως έγραφε ο Λένιν στο Τι να κάνουμε: «Πάρτε τον τύπο ενός σοσιαλδημοκρατικού ομίλου […], έχει “σύνδεση με τους εργάτες” και μένει ικανοποιημένος όταν βγάζει προκηρύξεις που μαστιγώνουν τις αυθαιρεσίες που γίνονται στα εργοστάσια, τη μεροληπτική στάση της κυβέρνησης απέναντι στους κεφαλαιοκράτες και την αστυνομική βία. Στις συγκεντρώσεις των εργατών η συζήτηση δεν βγαίνει συνήθως ή δεν βγαίνει σχεδόν ποτέ έξω από τα όρια των ίδιων πάντα θεμάτων. Πολύ σπάνια γίνονται διαλέξεις και συζητήσεις για την ιστορία του επαναστατικού κινήματος, για τα ζητήματα της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησής μας, για τα ζητήματα της οικονομικής εξέλιξης της Ρωσίας και της Ευρώπης και της κατάστασης των διαφόρων τάξεων στη σύγχρονη κοινωνία κ.λπ. [...] στην ουσία, για τα μέλη ενός τέτοιου ομίλου ο ιδανικός ηγέτης είναι, τις περισσότερες φορές, κάτι που μοιάζει πιο πολύ με γραμματέα ενός τρέιντ-γιούνιον παρά με σοσιαλιστή πολιτικό ηγέτη». Η πολιτική συνείδηση της εργατικής τάξης είναι η γνώση «των σχέσεων όλων των τάξεων και στρωμάτων προς το κράτος και την κυβέρνηση, ο τομέας των αμοιβαίων σχέσεων ανάμεσα σε όλες τις τάξεις».

2.1.2 Ωστόσο αυτό δεν μπορεί να οδηγήσει σε μια μηχανική αναπαραγωγή των «γενικών πολιτικών μας θέσεων» στον κλάδο και στον χώρο. Οι θέσεις αυτές, για να αποκτούν «πόδια» στους χώρους δουλειάς, να επικοινωνούν πλατιά με τους/τις εργαζομένους/ες, πρέπει να εξειδικεύονται σε επίπεδο κλάδου και χώρου δουλειάς. Η εξειδίκευση των γενικών μας θέσεων σε επίπεδο κλάδου και χώρου δουλειάς είναι περίπλοκη υπόθεση, που πολλές φορές υποτιμάται από την οργάνωση. Ιδιαίτερα στο παρελθόν, που δεν υπήρχε καν συγκρότηση σε επίπεδο κλάδου (π.χ. τομείς), η επεξεργασία ήταν εξαιρετικά αδύναμη.

Η κυρίαρχη πολιτική πάντα εξειδικεύεται σε κάθε κλάδο, χώρο, περιοχή. Υλοποιείται μέσα από κρίκους που κρίνουν την προώθησή της. Θέτει σε κάθε φάση συγκεκριμένους κεντρικούς στόχους σε κάθε κλάδο (π.χ. στην εκπαίδευση η προώθηση της αναδιάρθρωσης περνά μέσα από την αξιολόγηση και το εθνικό απολυτήριο, στη βιομηχανία σήμερα μέσα από την επέκταση του πολέμου και την πρόσδεση κλάδων και δραστηριοτήτων σε αυτόν κ.ο.κ.). Η κομμουνιστική οργάνωση πρέπει να έχει την ικανότητα να διακρίνει τους βασικούς κρίκους, να αποκαλύπτει συγκεκριμένα τη σύνδεσή τους με τις γενικές επιδιώξεις του κεφαλαίου, των ΕΕ-ΝΑΤΟ και των κυβερνήσεών τους, να οικοδομεί τους πολιτικούς και ιδεολογικούς όρους της εργατικής αντίστασης.

Το αντικαπιταλιστικό πολιτικό πρόγραμμα σε επίπεδο κλάδου είναι από τα πιο σημαντικά ζητήματα της κομμουνιστικής οργάνωσης. Πρέπει να είναι πειστικό, να συνδυάζει τα αιτήματα και τους στόχους που αποτελούν «επίδικα» στο σήμερα, που μπορούν να παλευτούν και να προκαλέσουν ρήγμα, με εκείνα που προϋποθέτουν ευρύτερες αλλαγές. Αποτελεί κρίκο σύνδεσης με τις ριζοσπαστικές τάσεις στον κλάδο, με την εργαζόμενη πλειοψηφία και την εργατική-επαναστατική πολιτική συνολικά.

2.1.3 Η κομμουνιστική οργάνωση σχεδιάζει πρώτα απ’ όλα την αυτοτελή πολιτική της δράση και την οργανωτική της ανάπτυξη. Αυτό αποτελεί το κέντρο του συνολικού της σχεδιασμού. Ιεραρχεί τους χώρους στους οποίους θέλει να παρέμβει και να οικοδομήσει δυνάμεις με κριτήρια τόσο τη σημασία των κλάδων στην παραγωγή (βλ. Παράρτημα 8) όσο και τις δυνατότητες που έχει βάσει της απεύθυνσης και της δυναμικής της. Προτεραιότητα είναι η οικοδόμηση οργάνωσης στη σύγχρονη βιομηχανική εργατική τάξη, στα πλέον πληττόμενα κομμάτια της εργατικής τάξης και στο τμήμα που δουλεύει στην ατμομηχανή της σύγχρονης παραγωγής.

2.1.4 H κομμουνιστική οργάνωση σχεδιάζει και οργανώνει τη συνδικαλιστική παρέμβαση στους χώρους δουλειάς των μελών και των επιρροών της. Φροντίζει κατ’ αρχάς όλα τα μέλη και ο αγωνιστικός κύκλος επιρροής να αποτελούν παράδειγμα αγωνιστών/στριών στους χώρους δουλειάς, που θα θέτουν τα ζητήματα, θα μπαίνουν πρώτοι στη μάχη της διεκδίκησης και θα οργανώνουν και τους υπόλοιπους. Διαμορφώνει γενικά πολιτικά κριτήρια και γραμμή (ή πρόταση) για τον κλάδο όπου δραστηριοποιείται και θέτει ως προτεραιότητα την ανάπτυξη της δράσης της στους μαζικούς χώρους, καθώς και στους χώρους βαρύτητας του κλάδου. Ο σχεδιασμός και η οργάνωση της συνδικαλιστικής παρέμβασης στους χώρους δουλειάς του κλάδου δεν είναι ένα «απλό», «τρέχον ζήτημα», όπως πολλές φορές το θεωρούσαμε μέχρι τώρα. Είναι βαθιά πολιτικό ζήτημα. Απαιτεί συγκεκριμένη, λεπτομερειακή ανάλυση και επιλογές από την πλευρά μας.

Ταυτόχρονα, η δουλειά που γίνεται ανά κλάδο χρειάζεται να κινείται γύρω από ένα ενιαίο σχέδιο της οργάνωσης, έτσι ώστε να μην κυριαρχεί το μερικό στο όλο. Άρα οι συνδικαλιστές/στριές μας συντονίζονται και ανοίγουν με κοινή οπτική τα ζητήματα στους κλάδους (π.χ. τα κριτήρια που πρέπει να πληροί μια ΣΣΕ ή κρίσιμα μέτωπα πάλης).

Η αστική πολιτική δεν θα μπορούσε να κυριαρχεί αν δεν είχε την ικανότητα να κατακερματίζει τους εργαζομένους, να δημιουργεί πολλαπλές ταχύτητες και μορφές εργασιακών σχέσεων, να εξαγοράζει τμήματά τους, να εξατομικεύει πλήρως συνειδήσεις και απολαβές (π.χ. μέσω διαρκών συστημάτων αξιολόγησης), να δημιουργεί προϋποθέσεις «συναίνεσης» και «οικογενειακού κλίματος» (π.χ. μέσα από διάφορες μορφές κοινωνικών συναναστροφών). Οι εργαζόμενοι/ες μπορούν να υπερβούν αυτή τη συνθήκη διαρκούς αποσυγκρότησης και υποταγής μόνο μέσα στον αγώνα για τα δικαιώματά τους και, όταν λέμε αγώνα, εννοούμε κατ’ αρχάς τον οικονομικό αγώνα για τις «άμεσες διεκδικήσεις».

Έτσι, η κομμουνιστική οργάνωση όσον αφορά τη συνδικαλιστική παρέμβαση:

‒ Συμβάλλει με πρωτοπόρο τρόπο ‒και ενώ βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με τη μεγάλη μάζα των εργαζομένων και ελέγχεται από αυτήν‒, ώστε να οικοδομηθεί το άμεσο συνδικαλιστικό πρόγραμμα πάλης του κλάδου και του χώρου. Το συνδικαλιστικό πρόγραμμα πάλης εμπνέεται από το ευρύτερο πολιτικό αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα, χωρίς να ταυτίζεται με αυτό. Περιλαμβάνει πάντα τόσο ζητήματα για τα οποία μπορούν να δοθούν και να κερδηθούν αγώνες στο πλαίσιο του παρόντος πολιτικού συσχετισμού («ανάσα» για τους/τις εργαζομένους/ες) όσο και ζητήματα η ικανοποίηση των οποίων απαιτεί ευρύτερες αλλαγές στο εργατικό κίνημα και στην κοινωνία. Στηρίζει την πάλη με πολιτικά και ιδεολογικά επιχειρήματα.

‒ Μελετά τα ζητήματα που θα ανοίξει για πάλη στον χώρο, τις μορφές με τις οποίες θα το πράξει και την κλιμάκωση την οποία θα προτείνει. Λαμβάνει υπόψη της τον συσχετισμό δύναμης και τις διαθέσεις των εργαζομένων, με στόχο όμως την ανάπτυξή τους. «Μπαίνει μπροστά» στις μάχες, διαμορφώνει πρωτοπόρους αγωνιστές/στριες, που θα κατακτήσουν την εμπιστοσύνη και την αναγνώριση της πλειονότητας των συναδέλφων. Είναι πάντα σε στενή σύνδεση με τον κόσμο, χωρίς ελιτισμό και απόσταση. Κανένα ζήτημα που απασχολεί την εργατική τάξη δεν μας είναι ξένο.

‒ Σχεδιάζει τη στάση της απέναντι στις άλλες πολιτικές και συνδικαλιστικές δυνάμεις με κύρια κριτήρια τον διαχωρισμό από τον εργοδοτικό-κυβερνητικό συνδικαλισμό, την αξιοποίηση κάθε δυνατότητας «συμμαχίας» και προσέλκυσης στην πάλη άλλων δυνάμεων, τη συγκρότηση του δικού μας ρεύματος.

‒ Ιεραρχεί και σχεδιάζει την παρέμβασή της αναζητώντας τα πιο ταξικά κομμάτια εντός του κλάδου. Μελετά τους όρους ζωής των τμημάτων αυτών, το πολιτικό ‒ ιδεολογικό ‒ πολιτιστικό περιβάλλον όπου ζουν. Διαμορφώνει ειδικούς στόχους και μορφές παρέμβασης. Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την ένταξή τους στην οργάνωση.

‒ Ιεραρχεί χώρους και μορφές συνδικαλιστικής οργάνωσης και θέτει αντίστοιχους στόχους. Εξετάζει συγκεκριμένα αν απαιτείται νέο σωματείο ή υπομονετική δράση μέσα στο υπάρχον με ξεχωριστή συμβολή στον προσανατολισμό του ή επιτροπή αγώνα ή άλλη μορφή έξω από το υπάρχον ή συνδυασμός τουςˑ αν απαιτείται ξεχωριστή οργάνωση τμημάτων (π.χ. ευέλικτα εργαζομένων τους οποίους δεν δέχεται η γραφειοκρατία) ή προσπάθεια να ενταχθούν στα κυρίαρχα σωματεία ή συνδυασμός τουςˑ αν απαιτείται «νόμιμη», «ανοιχτή» ή περιφρουρημένη υπομονετική δουλειά για τη δημιουργία κύκλου επιρροής κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, το κύριο κριτήριο είναι η συμβολή στην πάλη των εργαζομένων.

‒ Οργανώνει την παρέμβασή της στα σχήματα του κλάδου και οικοδομεί την αριστερή αντικαπιταλιστική πτέρυγα. Η Οργάνωση έχει στόχο και φροντίζει να συσπειρώνονται οι ευρύτερες ταξικές, ανατρεπτικές δυνάμεις στον χώρο, με σαφήνεια στον προσανατολισμό, αλλά με πλατύ, ανοιχτό πνεύμα στον κόσμο ο οποίος συμμετέχειˑ με υπομονή και αίσθηση διαμόρφωσης μαζί με τον κόσμο της γραμμής στον χώρο, χωρίς από τα πάνω «κομπρεμί» οργανώσεων.

2.1.5 Οι συνταξιούχοι, πρώην εργαζόμενοι/ες, αποτελούν μέρος του εργατικού κινήματος και της εργατικής μας δουλειάς και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «απόμαχοι» και ανενεργοί σε σχέση με συνδικαλιστικές, οργανωτικές και πολιτικές δραστηριότητες του εργατικού κινήματος. Τα μέλη μας συμμετέχουν και δουλεύουν για τη συγκρότηση κλαδικών σωματείων συνταξιούχων (π.χ. Πανελλήνια Ένωση Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών [ΠΕΣΕΚ], συνταξιούχοι Εθνικής Τράπεζας κ.λπ.) και συμμετέχουν στον συντονισμό σωματείων και κέντρων αγώνα. Ταυτόχρονα, τα μέλη μας συμμετέχουν και συγκροτούν σχήματα της πτέρυγας σε αυτούς τους συλλόγους.

2.2 Ο ρόλος των Τοπικών ΟΒ στην εργατική στροφή

Στην εργατική στροφή της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης καθοριστικό ρόλο παίζουν οι Τοπικές Οργανώσεις Βάσης. Απαιτείται ριζικός αναπροσανατολισμός στη δράση και στη λειτουργία των Τοπικών Οργανώσεων της ΚΑ. Οι οργανώσεις της γειτονιάς πρέπει να λειτουργήσουν ως συνολικές πολιτικές οργανώσειςˑ να αντιλαμβάνονται τον χώρο τους σαν ένα «μικρό θέατρο» της ταξικής πάλης, όπου συμμετέχουν όλες οι τάξεις και τα στρώματα της κοινωνίας, με τον δικό τους κοινωνικό και πολιτικό συσχετισμό δυνάμεων, ιστορικότητα, παραστάσεις και εμπειρίες.

Θέτουν στόχο να κινητοποιήσουν την εργατική τάξη της περιοχής (εργαζομένους ή κατοίκους) και τα άλλα λαϊκά στρώματα στην πάλη ενάντια στην αστική πολιτική και στο κράτος της (τοπικό και κεντρικό) με την πρωτοκαθεδρία και την ηγεμονία της εργατικής αντίληψης της ίδιας της εργατικής τάξης και των φορέων της. Αυτό σημαίνει συγκεκριμένη στροφή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε, συνδεόμαστε και στηρίζουμε μέσω των τοπικών ΟΒ την εργατική παρέμβαση, τις πρωτοβουλίες, τις ευρύτερες μορφές συσπείρωσης στη γειτονιά.

Στην κατεύθυνση αυτή, οι Τοπικές Οργανώσεις χαρτογραφούν τους βασικούς εργατικούς χώρους σε κάθε γειτονιά και περιοχή και, σε συνεργασία με τους αντίστοιχους κλάδους, αναπτύσσουν αυτοτελή εργατική παρέμβαση σε αυτούς. Αναπτύσσουν σχέσεις και δεσμούς με τοπικά σωματεία (ΟΤΑ, εκπαιδευτικών, νοσοκομείων της περιοχής, εργοστασίων της περιοχής), αλλά και με συλλογικότητες της γειτονιάς που έχουν εργατική παρέμβαση (εργατικές λέσχες, στέκια νεολαίας κ.λπ.). Επιδιώκουν και τη δημιουργία τέτοιων συλλογικοτήτων στη λογική δημιουργίας «κέντρων ενοποίησης» της εργατικής παρέμβασης στη γειτονιά. Αξιοποιούμε την εμπειρία που διαθέτουμε από τις εργατικές λέσχες και αναπτύσσουμε την παρέμβασή τους, τόσο ως «οχήματα» μάχης για θέματα γειτονιάς, ως πόλους πολιτιστικής παρέμβασης, όσο και ως μοχλούς παρέμβασης στους χώρους δουλειάς της περιοχής. Η οργάνωσή μας έχει πλούσια εμπειρία σε αυτό, η οποία πρέπει να αξιοποιηθεί.

Δημιουργούν σχέσεις και αναπτύσσουν προοπτικές παρέμβασης σε νέους χώρους μέσα από την παρέμβαση στη γειτονιά (τοπικά καταστήματα εμπορίου/επισιτισμού). Συνδέουν το κίνημα της γειτονιάς (πλειστηριασμοί, περιβαλλοντικά, εκπαίδευση, υγεία, ελεύθεροι χώροι, νεολαία) με τα τοπικά σωματεία.

Τέλος, φροντίζουν ώστε να οργανώνουν τα μέλη της ΚΑ και της νΚΑ που μένουν στην περιοχή, ανεξάρτητα από την ΟΒ στην οποία ανήκουν, για την παρέμβαση που απαιτείται. Επίσης ορίζουν εργατικό υπεύθυνο που αναλαμβάνει αυτό το καθήκον σε σύνδεση με τα γραφεία περιοχών.

2.3 Η εργατική παρέμβαση της νΚΑ

Το μέλλον της εργατικής μας παρέμβασης και οργάνωσης θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό στη νεολαία, στη νέα βάρδια της εργατικής τάξης. Η Κομμουνιστική Απελευθέρωση χρειάζεται να βοηθήσει ολόπλευρα την εργατική δουλειά της νΚΑ.

Απαιτείται να διαμορφώσουμε μια νέα σχέση με τα εκρηκτικά, καθημερινά ζητήματα της εργατικής νεολαίας, είτε αυτά εμφανίζονται στους χώρους δουλειάς είτε στο πεδίο όπου αυτή ζει και αναπαράγεται. Τα ζητήματα των ωραρίων, του αφόρητου άγχους και της πίεσης από τις δύο ή τρεις δουλειές που αναγκάζεται να κάνει η νεολαία για να επιβιώσει, των εργοδοτικών αυθαιρεσιών και της κουλτούρας απαξίωσης της εργασιακής αξιοπρέπειας, της ακρίβειας και των απλησίαστων ενοικίων, των διαλυμένων συγκοινωνιών που αφαιρούν επιπλέον χρόνο από τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο, καθώς και της δυσκολίας συνδυασμού εργασίας και σπουδών (σε κάθε βαθμίδα), που βιώνουν χιλιάδες νέοι/ες –όπως και εμείς οι ίδιοι, οι σύντροφοί/ισσές μας και ο πολιτικός μας περίγυρος–, πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο των συζητήσεων, του σχεδιασμού των ΟΒ και του προσανατολισμού της δράσης μας.

Οφείλουμε να ξεπεράσουμε τις αγκυλώσεις που απορρέουν από την αντίληψη ότι εργατική δουλειά κάνουν μόνο οι κλαδικές οργανώσεις, ενώ όλες οι υπόλοιπες –και ιδιαίτερα η νεολαία– περιορίζονται στα «τριγύρω». Ο εργατικός προσανατολισμός, ο αντίστοιχος λόγος και οι ανάλογες πρωτοβουλίες συγκροτούνται με αυτοτελή τρόπο σε επίπεδο μορφών δράσης, αποτελούν όμως ταυτόχρονα πυξίδα για την παρέμβασή μας σε κάθε επιμέρους και ειδικό μέτωπο (φοιτητικό, αντιφασιστικό, γειτονιά, Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση). Ως τέτοια, πρέπει να ενταχθούν οργανικά στη ζωή της οργάνωσης νεολαίας. Αυτό προϋποθέτει εξωστρέφεια και καθημερινή επαφή με τα ταξικά τμήματα της νεολαίας, καταγραφή και χαρτογράφηση των χώρων όπου αυτά βρίσκονται σε κάθε γειτονιά και εκπαιδευτικό ίδρυμα (όλων των βαθμίδων), καθώς και διαμόρφωση ειδικού σχεδίου για την ανάπτυξη δράσης στους χώρους δουλειάς ή στις εργασιακές «πιάτσες».

2.3.1 Πρώτος και βασικός στόχος της εργατικής παρέμβασης της νΚΑ είναι η αποφασιστική στροφή στον ωκεανό της Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, στα ΕΠΑΛ, στις Τεχνικές Σχολές, τις σχολές ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ), στα νυχτερινά. Χωρίς μια τέτοια δουλειά «βάθους», ούτε η ταξική σύνθεση μπορεί να αλλάξει ούτε στους κρίσιμους και δύσκολους κλάδους της καπιταλιστικής παραγωγής όπου εργάζεται η νέα βάρδια μπορούμε να αποκτήσουμε πρόσβαση.

Ωστόσο για τη στροφή αυτή απαιτείται όχι απλώς ενίσχυση του προσανατολισμού της νΚΑ, αλλά συνολική στροφή όλων μας των δυνάμεων. Σε πολύ μεγάλο βαθμό την απεύθυνση στην αυριανή εργατική τάξη πρέπει να την κάνει η σημερινή. Αυτό αφορά όχι μόνο τη δευτεροβάθμια και μεταδευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση, αλλά και την τριτοβάθμια. Το ζήτημα της επαγγελματικής προοπτικής επιδρά καθοριστικά στη συνείδηση των αυριανών εργαζομένων, και αφορά και τις πιο ταξικές σχολές και τμήματα (π.χ. ΠΑΔΑ), αλλά και εκείνες των οποίων οι απόφοιτοι έχουν προοπτική να ενταχθούν στη μισθωτή διανόηση ή και σε νέα (συνήθως υποβαθμισμένα σε σχέση με το παρελθόν) μικροαστικά στρώματα. 

Συνολικά, η απεύθυνση στη νέα βάρδια, εκεί όπου ζει, δουλεύει, σπουδάζει, πρέπει να είναι στην ευθύνη και των εργατικών μας οργανώσεων, σε στενή σύνδεση με τη γειτονιά και τη νεολαία. Για τον λόγο αυτό σε κάθε εργατική κλαδική οργάνωση πρέπει να οριστεί υπεύθυνος για τη δουλειά μας στη νέα βάρδια, σε συνεργασία, με εκπαιδευτικούς, νεολαία, γειτονιά.  

2.3.2 Η νεολαία πρέπει να χαρτογραφήσει κλάδους όπου εργάζεται το πιο νεολαιίστικο δυναμικό και να επεξεργαστεί γραμμή που απευθύνεται στις ανάγκες και στα προβλήματα της εργαζόμενης νεολαίας με κατάλληλες πολιτικές, συνδικαλιστικές, πολιτιστικές μορφές.

Ειδική δουλειά χρειάζεται στα τμήματα της νεολαίας που περιφέρονται μεταξύ εργασίας-ανεργίας, με ειδική παρακολούθηση και επεξεργασία των προγραμμάτων της ΔΥΠΑ τα οποία απευθύνονται στις νεότερες ηλικίες. Ταυτόχρονα, ειδική δουλειά απαιτείται και σε κλάδους όπως ο επισιτισμός, η εστίαση, τα φροντιστήρια, όπου οι εργαζόμενοι «ανακυκλώνονται» συνεχώς, μένουν για διαστήματα άνεργοι και πολλοί εξ αυτών αντιμετωπίζουν την εργασία ως περιστασιακή έως ότου βρουν κάποια καλύτερη δουλειά.

2.3.3 Οι οργανώσεις σπουδάζουσας στα πανεπιστήμια πρέπει να βρίσκονται σε στενή σύνδεση με τις αντίστοιχες εργατικές οργανώσεις. Η αντίληψη του πώς ξεδιπλώνεται η αστική στρατηγική σε κάθε κλάδο μπορεί να βοηθήσει καταλυτικά τις οργανώσεις της σπουδάζουσας, καθώς θα μπορέσουν να συνδέσουν τις εκάστοτε αλλαγές στα πανεπιστήμια ή την επιμέρους σχολή με τις αλλαγές στην εργασία και στους επιμέρους κλάδους. Χρειάζεται να οργανωθούν παρεμβάσεις στα πανεπιστήμια από κοινού φοιτητικών συλλόγων και εργατικών σωματείων, όπως και των αντίστοιχων φοιτητικών και εργατικών σχημάτων. Σε αυτή την κατεύθυνση είναι βοηθητικό σε κάθε ΟΒ σπουδάζουσας της νΚΑ να υπάρχει χρεωμένος σύντροφος/ισσα από την αντίστοιχη εργατική ΟΒ της ΚΑ.

2.4 Η πανελλαδικότητα των δυνάμεών μας

Μεγάλο πρόβλημα της μέχρι τώρα συγκρότησής μας αποτελεί η εκκωφαντική έλλειψη πανελλαδικοποίησης της παρέμβασής μας. Υπάρχουν περιπτώσεις κλάδων όπου για χρόνια έχουμε ορισμένες δυνάμεις στην επαρχία, αλλά όχι στην Αθήνα, ή ακόμα και περιπτώσεις όπου υπάρχουν δυνάμεις τόσο στην Αθήνα όσο και σε άλλες πόλεις, αλλά η επικοινωνία και η ενιαία καθοδήγηση της κλαδικής παρέμβασης είναι ανύπαρκτες ή και εξαιρετικά προβληματικές, με αντιφάσεις ανάμεσα στις πόλεις. Για να μπορέσει να αντιστραφεί αυτή η τάση, χρειάζεται η γραμμή να έχει πανελλαδικό κριτήριο, να αναγνωρίζει και να προσαρμόζεται στις τοπικές ιδιαιτερότητες και να έχει στόχο την πανελλαδική ανάπτυξη των δυνάμεών μας και της πτέρυγας.

Σε χώρους όπου έχουμε συγκροτημένες πανελλαδικές δυνάμεις εξετάζουμε τη δυνατότητα να συγκροτήσουμε πανελλαδικά όργανα, με αποφασιστικό χαρακτήρα. Στους υπόλοιπους κλάδους χρειάζεται να χρεωθούν πανελλαδικοί υπεύθυνοι για τη συγκέντρωση της πανελλαδικής εικόνας και την ενοποίηση της κλαδικής δουλειάς της οργάνωσης.

2.5 Στόχευση και ιεράρχηση των κλάδων οικοδόμησης

Το επόμενο χρονικό διάστημα και μέχρι την επόμενη Συνδιάσκεψη θέτουμε πολιτικό στόχο να κάνουμε βήματα πολιτικής, οργανωτικής και συνδικαλιστικής συγκρότησης στους βασικούς κλάδους της καπιταλιστικής παραγωγής, αντιστρέφοντας το ιστορικό βέλος του ρεύματός μας, που βρισκόταν «έξω» από τους βασικούς κλάδους της καπιταλιστικής παραγωγής και του βαθύ ιδιωτικού τομέα. Φυσικά, αυτή μας η επιδίωξη συνοδεύεται και από νέα βήματα στην ανάπτυξη/συγκρότηση των δυνάμεών μας εκεί όπου ήδη δρούμε με συγκροτημένο τρόπο.

Στη Συνδιάσκεψη θα διαμορφωθεί αναλυτική πρόταση και σχέδιο για τους κλάδους και τους στόχους αυτούς.

3. Η Ταξική Κίνηση για την Εργατική Χειραφέτηση

Η Ταξική Κίνηση για την Εργατική Χειραφέτηση αποτελεί πανελλαδική ένωση εργαζομένων, που συγκροτείται με συγκεκριμένη δομή και θέσεις για το εργατικό κίνημα, συμπεριλαμβάνοντας εργαζομένους/ες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, κομμάτια της νεολαίας αλλά και συνταξιούχους. Παλεύει για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης από τα δεσμά του κεφαλαίου, εκφράζοντας στην παρέμβασή της την πάλη για σύγχρονες κατακτήσεις και ανατροπές των κεντρικών επιλογών του κεφαλαίου. Σε αυτό το πλαίσιο, απευθύνεται και συσπειρώνει αγωνιστές και αγωνίστριες που δεν περιορίζονται μόνο στον αγώνα για τη βελτίωση της εκμεταλλευτικής σχέσης της εργασίας.

3.1 Η Ταξική Κίνηση θέλουμε να είναι πολιτική κίνηση που συμβάλλει στη θεωρητική, πολιτική και οργανωτική ανάπτυξη ενός εργατικού κινήματος απελευθέρωσης από τα δεσμά της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Δεν παρεμβαίνει απευθείας στα σωματεία και στις διαδικασίες τους και με αυτή την έννοια δεν πρόκειται για συνδικαλιστική παράταξη ή σχήμα. Η οπτική με την οποία αντιμετωπίζει τα εργατικά ζητήματα δεν εστιάζεται στη στενή οπτική του ενός ή του άλλου χώρου, αλλά εμπεριέχει το συνολικό κριτήριο της υπεράσπισης των εργατικών συμφερόντωνˑ δεν αντιμετωπίζει μόνο την ειδική συνθήκη της εργοδοσίας στον συγκεκριμένο χώρο, αλλά αναδεικνύει τη συνολική αστική στρατηγική που καταλήγει στην οποιαδήποτε ειδική συνθήκη. Άρα τροφοδοτεί την ενίσχυση της εργατικής πολιτικής χωρίς να υποκαθιστά τις συσπειρώσεις των χώρων, των κλάδων ή των εργατικών κέντρων. Αντίθετα, συνδέεται μαζί τους, εκπροσωπώντας ενιαία και πανελλαδικά το κομμάτι που εκφράζεται με τη γραμμή του κινήματος εργατικής απελευθέρωσης. Ταυτόχρονα, αναλαμβάνει πρωτοβουλίες οργάνωσης και συσπείρωσης αγωνιστών/στριών και ανάπτυξης σχημάτων σε χώρους όπου δεν έχει συγκροτηθεί η αριστερή αντικαπιταλιστική πτέρυγα.

Με την ανώτερη και πανελλαδική συγκρότησή της θέλουμε να ενοποιήσει τα πιο πρωτοπόρα κομμάτια των εργαζομένων που θα αποτελέσουν την «καρδιά» της ταξικής ανασυγκρότησης του εργατικού-συνδικαλιστικού κινήματος. Θέλουμε να προβάλλει γραμμή οργάνωσης της αντεπίθεσης του ταξικού κινήματος, ανάπτυξης αγώνων που θα συγκρούονται με τον πυρήνα της αντιλαϊκής πολιτικής και των αστικών αναδιαρθρώσεωνˑ γραμμή οργάνωσης και ανάπτυξης όλων των μορφών συσπείρωσης των εργαζομένων, με ριζική αναζωογόνηση των συνδικάτων, τη δημιουργία νέων σε καινούργιους κλάδους αλλά και όπου δεν υπάρχουν. Με τόλμη όσον αφορά τη δοκιμή νέων μορφών οργάνωσης και δράσης. Με συντονισμό μεταξύ των ταξικών σωματείων. Με άλλο κέντρο αγώνα από τον υποταγμένο συνδικαλισμό, ικανό να οργανώνει την πάλη των εργαζομένων. Με γραμμή ρήξης και ανατροπής όσον αφορά διεκδικήσεις που εκφράζουν τα συνολικά συμφέροντα των εργαζομένων (και όχι μόνο τα συντεχνιακά), δημιουργώντας μια νέα ταξική αγωνιστική ενότητα απέναντι στον κατακερματισμό και στη διάσπαση.

Η Ταξική Κίνηση λοιπόν προσπαθεί να αναλύσει τις τάσεις στην εργασία, τις επιδιώξεις του κεφαλαίου για την εργασία και τον συσχετισμό μεταξύ εργασίας-κεφαλαίου σε κλάδους και γενικότερα, έτσι ώστε να προβάλει μια γραμμή για ένα εργατικό κίνημα ταξικής χειραφέτησης. Σε αυτή την περίοδο επιδιώκουμε να συμβάλλει: α) στην άνοδο της εργατικής διεκδικητικότητας, στην ενίσχυση των αγώνων των εργαζομένων και των μορφών οργάνωσης, β) στην επεξεργασία και προβολή μιας ανατρεπτικής πολιτικής πρότασης αγώνα για την ανάπτυξη νικηφόρων αγώνων, στην αλλαγή των συσχετισμών υπέρ της εργατικής πολιτικής στους χώρους δουλειάς, αλλά και στη δημιουργία ρηγμάτων στην κυρίαρχη πολιτική και την επίθεση του κεφαλαίου, γ) στη θεωρητική και πολιτική ενίσχυση του ανατρεπτικού ταξικού ρεύματος εντός του εργατικού κινήματος, δ) στην ανάπτυξη και ενοποίηση της ταξικής εργατικής πολιτικής μέσα στους δύσκολους χώρους του ιδιωτικού τομέα όπου δεν έχουν δομημένη δράση εργατικά σχήματα, κινήσεις κτλ., αλλά και του Δημοσίου.

3.2 Η ύπαρξη της Ταξικής Κίνησης αποτελεί αναγκαίο κομμάτι της παρέμβασής μας στο εργατικό κίνημα. Υπήρχε πάντα η δυσκολία να καταλάβουμε τον ρόλο της ανάμεσα στην πτέρυγα στους χώρους δουλειάς και στην ύπαρξη της κομμουνιστικής οργάνωσης, και άρα τελικά σε ποιο δυναμικό απευθύνεται, κάτι που οδηγούσε σε μεγάλη αναποφασιστικότητα ώστε να μετρήσει βήματα. Θα λέγαμε λοιπόν ότι είναι το όχημα αυτό που μπορεί να συσπειρώσει και να ενοποιήσει όλο το διάχυτο δυναμικό, που δεν προβάλλει απλώς μια ανατρεπτική γραμμή στο εργατικό κίνημα με μια αντιεργοδοτική ή αντικυβερνητική συνείδηση ή, από την άλλη, δεν είναι με τη συνολική γραμμή της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης και την αντίληψη ότι χρειάζεται πρόγραμμα και κόμμα κομμουνιστικό για να μετασχηματιστεί το εργατικό κίνημα. Αλλά είναι το δυναμικό που αντιλαμβάνεται και θέλει να συμβάλει στην κατεύθυνση ενός εργατικού κινήματος ταξικής χειραφέτησηςˑ το δυναμικό που αντιλαμβάνεται ότι όχι απλώς οι υπάρχοντες συσχετισμοί, αλλά οι υπάρχουσες δομές του εργατικού κινήματος πρέπει να ανατραπούν για να μπορέσουν να εκφραστούν τα εργατικά συμφέροντα, που επιδιώκει την αυτοτελή συγκρότηση των ταξικών δυνάμεων και τη δημιουργία ενός άλλου πόλου στο εργατικό κίνημα που θα οργανώνει τις εργατικές μάχες.

Τα εργατικά σχήματα είναι ευρύτερες ταξικές συσπειρώσεις στα οποία συμμετέχει πλειάδα αγωνιστών/στριών και οργανώσεων με ανισόμετρα πολιτικά χαρακτηριστικά. Έχουν πολυμορφία και ενώνουν διαφορετικά εργατικά επίπεδα συνείδησης, ακόμα και ρεύματα. Στο εσωτερικό τους υπάρχουν και αγωνιστές/στριες που συμφωνούν με τη λογική της ταξικής ανασυγκρότησης και αγωνιστές/στριες που δεν έχουν μια τέτοια τοποθέτηση, αλλά κινούνται κυρίως σε μια ριζοσπαστική παρέμβαση εντός του υπάρχοντος εργατικού κινήματος. Επιπλέον, τα εργατικά σχήματα κατά τεκμήριο συγκροτούνται στη βάση του χώρου ή του κλάδου και δύσκολα (εκτός από τα πιο πρωτοπόρα στοιχεία στο εσωτερικό τους) μπορούν να έχουν πανελλαδική, διακλαδική και πανεργατική αντίληψη. Άλλο ο διακλαδικός συντονισμός των σχημάτων (που είναι αναγκαίος και τον επιδιώκουμε) και άλλο η ενιαία και εφ’ όλης της ύλης πανεργατική ταξική κίνηση.

Δεν μπορούμε επίσης να αγνοήσουμε ότι στην πλειονότητα των κλάδων, ειδικά του ιδιωτικού τομέα, δεν υπάρχουν σχήματα ή συσπειρώσεις, υπάρχουν όμως αγωνιστές/στριες που μας ενδιαφέρουν και οι οποίοι/ες παρεμβαίνουν στον μαζικό χώρο είτε μέσω πλατιών, ενιαίων ψηφοδελτίων είτε κατά μόνας. Η συσπείρωση αυτού του δυναμικού μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά στην παρέμβασή μας εντός του εργατικού κινήματος, τόσο αλλάζοντας τους συσχετισμούς εντός των υπαρχόντων σχημάτων όσο και βοηθώντας να παρέμβουμε σε νέους χώρους.

Τέλος, είναι φανερό ότι τα εργατικά σχήματα, κυρίως και εξ ανάγκης, προσανατολίζονται στη συνδικαλιστική δουλειά, έστω και με πολιτικές αιχμές διαφορετικού βάθους ανά περίπτωση. Η Ταξική Κίνηση έχει ευρύτερο ορίζοντα, πιο βαθύ και στρατηγικό (γενικότερη πολιτική παρέμβαση, στο πλαίσιο του εργατικού κινήματος, ανάλυση και ιδεολογικοπολιτική αντιμετώπιση των αναδιαρθρώσεων του κεφαλαίου, της χειραγώγησης των εργαζομένων από κράτος και επιχειρήσεις, διεθνείς πρωτοβουλίες, αλλά και άμεση παρέμβαση στα εργατικά γεγονότα συνολικού ή/και κλαδικού χαρακτήρα). Γιατί για μας το εργατικό κίνημα δεν είναι μόνο συνδικάτα, σχήματα και αγώνες. Είναι και εργατικά κόμματα, μέτωπα, ιδεολογία κ.λπ.

3.3 Η Ταξική Κίνηση για την Εργατική Χειραφέτηση είναι κίνηση μελών (εργαζομένων, ανέργων, συνταξιούχων, σπουδαστών) και δεν απαρτίζεται από επιμέρους σχήματα. Η λειτουργία της κίνησης βασίζεται στην εργατική δημοκρατία, με την ελεύθερη και ισότιμη συμμετοχή όλων των μελών της. Θέλουμε μια κίνηση πανελλαδικής κεντρικής συγκρότησης, με επιμέρους παραρτήματα ανά πόλη ή ανά νομό. Μπορεί αντίστοιχα να ορίσει και κλαδικά παραρτήματα ενοποιώντας την πανελλαδική εικόνα σε κάποιον κλάδο. Η σκέψη μας είναι πανελλαδικά να ορίζει δύο τακτικές συνελεύσεις ετησίως, στις οποίες εκλέγεται πανελλαδική γραμματεία. Τα κατά τόπους παραρτήματα εκλέγουν γραμματείες και πραγματοποιούν γενικές συνελεύσεις. Κάθε παράρτημα μόνιμα και σταθερά ενημερώνει την πανελλαδική γραμματεία και ενημερώνεται από αυτήν.

Η Ταξική Κίνηση αναλαμβάνει πρωτοβουλίες (από κοινού όπου είναι δυνατόν με υπάρχοντα σχήματα-συσπειρώσεις) για την οργάνωση εκδηλώσεων ‒ συζητήσεων ‒ ημερίδων που αφορούν εργατικά ζητήματα, στο πλαίσιο του ιδεολογικού-πολιτικού εξοπλισμού των αγωνιστών/στριών. Επιπλέον, συμβάλλει με επεξεργασίες για τα μεγάλα και σύνθετα πολιτικοθεωρητικά ζητήματα και ερωτήματα που αφορούν την εργατική τάξη της εποχής μας, μέσα από την έκδοση περιοδικού εντύπου. Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για διεθνείς επαφές και δραστηριότητες με εργατικές κινήσεις. Οργανώνει την παρουσία της στα κοινωνικά δίκτυα, τη λειτουργία ιστοσελίδας κ.ο.κ. Διοργανώνει πολιτιστικές δραστηριότητες για την αναζήτηση και την ανάδειξη των σύγχρονων τάσεων του εργατικού πολιτισμού. Τέλος, συγκροτεί ομάδες-επιτροπές στο πλαίσιο της λειτουργίας της για την ειδική δουλειά που απαιτείται σε συγκεκριμένα μέτωπα, όπως ομάδα νεολαίας-σπουδαστών ή ομάδα παρέμβασης στους/στις μετανάστες/στριες.

3.4 Η σύγχυση για τον ρόλο και τη χρησιμότητα της Ταξικής Κίνησης μας οδήγησε σε μεγάλη ολιγωρία ως προς τη συγκρότησή της ή και σε υποτίμηση της χρησιμότητάς της πολλές φορές. Είναι φανερό όμως το κενό της συσπείρωσης του δυναμικού που αναζητεί μια συνολικότερη απάντηση αναφορικά με την ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος, που ακούει την πρότασή μας, μπορεί και να στοιχίζεται με αυτήν, αλλά δεν έχει το πλαίσιο ώστε να συμβάλει στην προώθησή της. Το επόμενο διάστημα προχωράμε στη συγκρότησή της με ομάδα που θα το αναλάβει και χρεωμένα μέλη σε κάθε ΟΒ που θα την παρακολουθούν.

4. Η αριστερή αντικαπιταλιστική πτέρυγα και τα σχήματα στο εργατικό κίνημα

4.1 Η ύπαρξη της αριστερής αντικαπιταλιστικής πτέρυγας και των εργατικών σχημάτων αποτελεί θεμελιώδη κατάκτηση της προσπάθειάς μας στο εργατικό κίνημα. Η συγκρότηση και η παρέμβασή τους έχουν παίξει κομβικό ρόλο στην ενίσχυση των εργατικών αντιστάσεων σε χώρους δουλειάς και σε κλάδους, αλλά και συνολικά στο ξέσπασμα και στην κλιμάκωση αγώνων.

Στην περίοδο την οποία διανύουμε αποκτούν πιο αναβαθμισμένα καθήκοντα λόγω της όξυνσης της αντεργατικής επίθεσης, της υποχώρησης του εργατικού κινήματος, της επίδρασης του αστικοποιημένου συνδικαλισμού, αλλά –από την άλλη– και των σύγχρονων, αναβαθμισμένων δυνατοτήτων που έχει σήμερα η εργατική τάξη να ζήσει και να εργαστεί αλλιώς.

Αναντίρρητα η συμβολή των εργατικών σχημάτων στον ιδιωτικό τομέα και των Παρεμβάσεων – Κινήσεων – Συσπειρώσεων στον δημόσιο τομέα είναι σημαντική. Αποτελούν βασικό όχημα και πολιτικά-κοινωνικά κύτταρα αγώνα, συσπείρωσης ριζοσπαστικού δυναμικού που προσεγγίζει ή προσπαθεί να προσεγγίσει την αντικαπιταλιστική γραμμή. Έχουν υψηλή αναγνωρισιμότητα στους χώρους δουλειάς, ειδικά του δημόσιου τομέα, και αρκετές εκλογικές επιτυχίες, οι οποίες αντανακλούν την πολιτική τους χρησιμότητα. Από αυτή την άποψη, πρέπει να συζητήσουμε και τις αδυναμίες και τα προβλήματα για να αναβαθμίσουμε τις δυνατότητες παρέμβασής τους στην προσπάθεια ανάπτυξης ενός ανατρεπτικού πολιτικού εργατικού κινήματος: τις τάσεις υποχώρησης, τη συρρίκνωση του αγωνιστικού τους δυναμικού, την ισχνή ανανέωση αλλά και την επιμονή μέρους του σε ρεφορμιστικές απόψεις κ.ά.

4.2 Ως Κομμουνιστική Απελευθέρωση παρεμβαίνουμε ώστε η πτέρυγα και τα εργατικά σχήματα να έχουν στόχο, σχέδιο, πρόγραμμα πάλης και σκοπό την εργατική παρέμβαση από τη σκοπιά της ανασυγκρότησης του κινήματος και της ανεξαρτησίας του από την αστική πολιτική. Επιδιώκουμε να διασφαλίζουμε τον πιο ζωντανό χώρο μέσα στο κίνημα όπου επικοινωνεί και βρίσκει έκφραση ένα διάχυτο δυναμικό το οποίο θέλει να δώσει τη μάχη ώστε να ανατραπεί η επίθεση στον κλάδο και στην κοινωνία. Η πτέρυγα χρειάζεται να υπερβαίνει την αφηρημένη, γενικόλογη πολιτική και ιδεολογική αναφορά που δεν ασχολείται ή υποτιμά την ανακάλυψη της ειδικής (δηλαδή υλικής) έκφρασης της γενικής πολιτικής, και να διατυπώνει αριστερά προγράμματα πάλης στον χώρο ή στον κλάδο, να συνδέεται με τις αγωνιστικές διεργασίες στην εργατική βάση, χωρίς να μένει «έξω και πάνω» από τους αγώνες, αλλά επηρεάζοντας την κατεύθυνσή τους, επιδιώκοντας να συνδέσει τους άμεσους στόχους με το αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα.

4.3 Τα σχήματα αποτελούν αυτοτελείς συλλογικότητες όπου συμμετέχουν αγωνιστές/στριες διάφορων απόψεων που συνενώνονται πάνω στη βάση συγκρότησης των σχημάτων αυτών. Οι συνδικαλιστικές μας παρεμβάσεις στους χώρους συγκροτούνται στη βάση μιας ξεκάθαρης αγωνιστικής, ταξικής γραμμής σε αντιπαράθεση με την εργοδοσία, τις κυβερνήσεις, το κράτος, την κυρίαρχη πολιτική. Συγκρούονται με τον ρόλο του αστικοποιημένου συνδικαλισμού, της υπονόμευσης των αγώνων με ανοιχτή στήριξη και συμμαχία με την εργοδοσία και την κυβερνητική πολιτική ‒ ΕΕ ‒ κεφάλαιο, της εκτόνωσης, και με τα νομικά-θεσμικά όρια στα οποία κινούνται συνδικαλιστικές δυνάμεις-ρεύματα, ενώ οριοθετούνται από τη συναινετική γραμμή του επίσημου συνδικαλισμού. Αυτή η γραμμή και δράση υπερβαίνει τον επίσημο συνδικαλισμό και θέτει το αγωνιστικό δυναμικό πρωταγωνιστή των εξελίξεων και όχι μέρος του προβλήματος και της κρίσης του επίσημου συνδικαλιστικού κινήματος.

Τα σχήματα συγκροτούνται στη βάση της εργατικής δημοκρατίας, της ολομελειακής και αμεσοδημοκρατικής λειτουργίας και, αν είναι αναγκαίο, της συντροφικής αντιπαράθεσης μεταξύ ρευμάτων και απόψεων. Σε αυτό το πεδίο συνυπάρχει, ενώνει το παλιό με το νέο, με σκοπό τον απεγκλωβισμό κατ’ αρχάς του υπάρχοντος δυναμικού και ευρύτερα των εργαζομένων από τα όρια που θέτει η αστική πολιτική και η έκφρασή της στο εργατικό κίνημα μέσω των συστημικών δυνάμεων και της γραφειοκρατίας. Αποτελούν τομή απέναντι στο κλασικό σχήμα κόμμα/οργάνωση-παράταξη.

4.4 Μέσα στις τάξεις των σχημάτων δρουν διάφορα ρεύματα, οργανωμένες δυνάμεις και ανένταχτο δυναμικό που δεν έχουν ταύτιση με την αντίληψή μας για το εργατικό κίνημα. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναδειχθεί σημαντικές διαφοροποιήσεις μέσα στην αριστερή αντικαπιταλιστική πτέρυγα. Η βασικότερη διαπάλη εκκινεί από την αντίληψη και θέση ότι το ανεξάρτητο ριζοσπαστικό ρεύμα πρέπει να κινείται στα όρια της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας και των ομοσπονδιών, να κάνει κριτική και να πιέζει τις συστημικές δυνάμεις. Αυτή η αντίληψη και τακτική οδηγεί κάθε φορά στον καθορισμό των εξελίξεων από τα πάνω και σε επίπεδο συσχετισμών στα ΔΣ. Αρνείται τη δυνατότητα να επιβληθούν οι εξελίξεις από κάτω, από τους ίδιους τους/τις εργαζομένους. Αντιτίθεται σε κάθε κίνηση συσπείρωσης σωματείων/συλλογικοτήτων που υπερβαίνει τον υποταγμένο συνδικαλισμό.

Αντίθετα, οι ιστορικές και κομβικές μάχες των τελευταίων χρόνων δόθηκαν από τη σκοπιά της αυτοτελούς κίνησης των σχημάτων, των επιτροπών αγώνα, ευρύτερα της πτέρυγας και των συντονισμών σωματείων και αγωνιστών/στριών με γραμμή που καλύπτει το πρώτο και αναγκαίο σκέλος, δηλαδή την πίεση, την κριτική και την αποκάλυψη της στάσης των άλλων δυνάμεων, αλλά ταυτόχρονα βρίσκει, σχεδιάζει και βαδίζει με αυτοτέλεια, μέσα από τις μαζικές διαδικασίες, δρόμους σύγκρουσης που καθόρισαν και καθορίζουν εξελίξεις, ακόμη κι αν το εν λόγω αντικαπιταλιστικό ρεύμα μειοψηφεί. Με αυτό ως λογική χρειάζεται να επιμείνουμε σε επίπεδο γραμμής, συγκρότησης και συνείδησης του αγωνιστικού δυναμικού το οποίο θα παραγάγει γεγονότα και εξελίξεις.

4.5 Τα παραπάνω προϋποθέτουν συστηματική πολιτικοποιημένη λειτουργία και διαδικασίες των σχημάτων, μια δουλειά που δεν πρέπει να μένει ημιτελής. Με ανάπτυξη, εμπλουτισμό πολιτικό και θεωρητικό, οργανωμένη επιστημονική παρέμβαση στο πεδίο που θα μεταφράζεται σε επεξεργασμένους, μαζικούς, αντικαπιταλιστικούς στόχους, αιτήματα και περιεχόμενο, τα οποία θα συμπυκνώνονται εξώστρεφα σε μια πολιτική πρόταση των εργαζομένων στην κατεύθυνση ενός πολιτικού εργατικού κινήματος.

Οι δυνάμεις μας δεν μπορούν να εγκλωβίζονται πάντα στα στενά όρια της συμφωνίας των σχημάτων. Οι εργαζόμενοι κρίνουν το δίκιο και το άδικο της γραμμής και της δράσης, και όχι οι άλλες δυνάμεις εντός των σχημάτων, και γι’ αυτό πρέπει πάντα να εκφράζεται η άποψή μας, είτε μέσω της ηγεμονίας στο σχήμα είτε αυτοτελώς. Αν εκτιμούμε ότι δεν μπορεί να φανεί ολοκληρωμένα μέσα από την παρέμβαση του σχήματος η αναγκαία πολιτική γραμμή, τότε φροντίζουμε να την αναδεικνύουμε και με αυτοτέλεια, δημιουργώντας «ενδιάμεσες αυτοτελείς μορφές» συσπείρωσης (π.χ. συσπείρωση γύρω από περιοδικά, εφημερίδες, ομίλους, όπως κάνουν και άλλες δυνάμεις, ή αξιοποιώντας την Ταξική Κίνηση και συγκροτώντας ομάδα της στον χώρο). Αν θεωρούμε ότι κάποιο σχήμα ρέπει προς μια γραμμή ταξικού συμβιβασμού και υποταγής στην εργοδοσία ή στις κυβερνητικές επιταγές, αρνούμενο να δώσει τις απαραίτητες μάχες, τότε δουλεύουμε για τη δημιουργία νέου σχήματος στη βάση των απόψεων της ταξικής ανασυγκρότησης και της ανατρεπτικής γραμμής με συσπείρωση κόσμου σε αυτή την βάση.

4.6 Κρίσιμο σημείο για τη διαμόρφωση της αριστερής, αντικαπιταλιστικής πτέρυγας είναι η ενοποίηση των επιμέρους σχημάτων των χώρων. Στον δημόσιο τομέα κάτι τέτοιο έχει επιτευχθεί σε σημαντικό βαθμό μέσα από τις Παρεμβάσεις ‒ Κινήσεις ‒ Συσπειρώσεις. Υπάρχουν διαδικασίες και κεντρικές όλου του Δημοσίου, αλλά και επιμέρους σε κλάδους όπου οι αγωνιστές και τα σχήματα της πτέρυγας βρίσκονται, συζητούν και αποφασίζουν την κεντρική γραμμή και τον βηματισμό. Δεν έχουν όλες οι δυνάμεις που συμμετέχουν όμως την ίδια αντίληψη για την πτέρυγα, ούτε ως προς το αναγκαίο σήμερα πολιτικό περιεχόμενο των Παρεμβάσεων ούτε ως προς την ανάγκη ενιαίας πλεύσης στο κίνημα όπως περιγράφηκε νωρίτερα. Στο σημείο όπου περιορίζεται η ολοκληρωμένη ανάπτυξη και εμφάνιση της αναγκαίας γραμμής για την περίοδο αξιοποιούμε δρόμους αυτοτελούς εμφάνισής της.

Στον ιδιωτικό τομέα η πτέρυγα δεν είναι συγκροτημένη. Τα επιμέρους σχήματα που υπάρχουν σε κλάδους ή χώρους δουλειάς δεν έχουν κάποια κεντρική έκφραση, ενώ είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν σχήματα σε μια σειρά χώρους όπου υπάρχει μια πρώτη μαγιά ανθρώπων. Είναι αναγκαίο να γίνει το βήμα και να συγκροτηθεί η αριστερή, αντικαπιταλιστική πτέρυγα και στον ιδιωτικό τομέα. Η ΑΤΕ-ΕΚΑ μπορεί να συμβάλει σε αυτή την κατεύθυνση, αποτελεί όμως ένα σχήμα περιορισμένο στην Αθήνα, συνεπώς δεν μπορεί να παίξει ακριβώς τον ρόλο που θέλουμε. Για να μπορέσει να συγκροτηθεί η πτέρυγα στον ιδιωτικό τομέα, είναι αναγκαίο τα σχήματά μας να θέσουν επιτακτικά το ζήτημα της ενιαίας αντιμετώπισης της επίθεσης από το σύνολο του εργατικού κινήματος, ώστε η πάλη να μην είναι αποσπασματική και μερική. Σε αυτή την κατεύθυνση, χρειάζεται να υπάρξουν καλέσματα συντονισμού των σχημάτων του ιδιωτικού τομέα, ενώ άλλοι δρόμοι που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν είναι η διεξαγωγή κοινών εκδηλώσεων ή και φεστιβάλ των σχημάτων του ιδιωτικού τομέα.

Σχήματα που έχουμε σε εργατικά κέντρα ή ομοσπονδίες, όπως είναι η ΑΤΕ στο Εργατικό Κέντρο της Αθήνας, μπορούν να μας ανοίξουν δρόμους παρέμβασης και απλώματος της πολιτικής μας γραμμής σε σωματεία και χώρους όπου δεν διαθέτουμε δυνάμεις, ιδιαίτερα αν καταφέρουν να έχουν και εκλεγμένους στα όργανά τους. Συσπειρώνουν αγωνιστές που βρίσκονται στα σχήματά μας, καθώς και μεμονωμένους αγωνιστές εκεί όπου δεν υπάρχουν σχήματα στον κλάδο τους. Η λειτουργία αυτών των σχημάτων χρειάζεται να αποκτήσει σταθερότητα, ώστε να μπορέσουν να συνεισφέρουν στην παρέμβασή μας σε νέους κλάδους και στη συγκρότηση νέων σχημάτων.

Η Πολιτική Επιτροπή

της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης

Ιούλιος 2026

___________________________________________

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8

Γ.2.1.3 Πώς τίθεται σήμερα το ζήτημα των κρίσιμων κλάδων

Ανά εποχή του καπιταλισμού αποκτούν ιδιαίτερη κρισιμότητα ορισμένοι κλάδοι της οικονομίας. Επίσης, σε ειδικές περιόδους κάποιοι βρίσκονται στην αιχμή των εξελίξεων – π.χ. την περίοδο της πανδημίας ο κλάδος της έρευνας των φαρμακευτικών προϊόντων, της υγείας, των μεταφορών, του εμπορίου, της καθαριότητας. Η κρισιμότητα ενός κλάδου αφορά τον ρόλο του στην αλυσίδα παραγωγής και αναπαραγωγής του καπιταλιστικού συστήματος, τον ρόλο του στο κυρίαρχο σε κάθε εποχή/στάδιο μοντέλο καπιταλιστικής συσσώρευσης/κερδοφορίας και μοντέλο πειθάρχησης/εξουσιασμού/καταπίεσης. Από την άλλη, είναι διαφορετικά τα κριτήρια για την κρισιμότητα των κλάδων παραγωγής και κυκλοφορίας για την εργατική τάξη, για τις συνθήκες διαβίωσης και αναπαραγωγής της εργατικής της δύναμης, για την πρόκληση ρηγμάτων συνολικά στην καπιταλιστική μηχανή. Συνεπώς η επίγνωση από την πλευρά των εργαζομένων του ρόλου του κλάδου ή της επιχείρησης στην οποία δουλεύουν αποτελεί παράγοντα που συμβάλλει στη συνειδητοποίηση και στη στράτευσή τους (ή όχι), στον χειραφετητικό ταξικό αγώνα, δεν ταυτίζεται όμως με τον ρόλο τους ως κρίσιμων κομματιών μέσα στην τάξη.

Ο ρόλος των διάφορων τμημάτων της εργατικής τάξης στον ταξικό αγώνα, η ικανότητά τους να διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο στην αντιπαράθεση με το σύστημα και στη συνένωση όλης της τάξης, διαμορφώνεται από έναν συνδυασμό αντικειμενικών και υποκειμενικών παραγόντων και τελικά κρίνεται στην πράξη. Αντικειμενικοί όροι είναι η συγκέντρωση εργατών/τριών σε μεγάλες μονάδες, οι κλάδοι αιχμής ανά χώρα, εποχή ή περίοδο. Οι υποκειμενικοί σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά που έχει η πάλη των εργαζομένων σε αυτούς τους κλάδους ή επιχειρήσεις.

Σήμερα είμαστε στην εποχή όπου η καπιταλιστική κερδοφορία: α) απαιτεί τον οργανικό συνδυασμό απόσπασης σχετικής και απόλυτης υπεραξίας (γενικά σε επίπεδο καπιταλισμού, αλλά και στους κολοσσούς των νέων τεχνολογιών, της ψηφιακής οικονομίας και του ΑΙ), β) τις πλανητικά οργανωμένες αλυσίδες παραγωγής (που εκτείνονται από τη Σίλικον Βάλεϊ έως την Κοιλάδα του Περλ, περνώντας από τα Στενά του Ορμούζ και τον «νέο δρόμο του μεταξιού») και γ) τον νέου τύπου συνδυασμό χειρωνακτικής-πνευματικής εργασίας, τυποποιημένης-δημιουργικής εργασίας. Έτσι, δεν ισχύουν οι εύκολες σχηματοποιήσεις ότι πρωτοπορία μπορεί να αποτελέσει το πιο μορφωμένο ή το πιο φτωχό-εξαθλιωμένο κομμάτι της εργατικής τάξης. Παρ’ όλα αυτά έχει σημασία να ξεχωρίσουμε κάποιους κλάδους που μπορούν να παίξουν «πρωτοπόρο» ρόλο στην ταξική πάλη: α) κλάδοι υψηλής κερδοφορίας στους οποίους οι εργαζόμενοι/ες μπορούν, σταματώντας την παραγωγή, να δημιουργήσουν ισχυρό πλήγμα στο κεφάλαιο (πλευρές αναδείχθηκαν και στην πανδημία), να πετύχουν νίκες με κινηματικούς εκβιασμούς και έτσι να ανεβάσουν την απαιτητικότητα των εργαζομένων, β) κλάδοι στους οποίους οι εργαζόμενοι εκδηλώνουν έντονη μαχητικότητα (και συνήθως μαζικότητα) ή χαίρουν εκτίμησης από την τάξη και έτσι μπορούν να συμπαρασύρουν την εργατική τάξη σε αγώνες, γ) κλάδοι των οποίων ο ρόλος στην παραγωγική διαδικασία είναι τέτοιος, που τους δίνει την ικανότητα να αναδείξουν τη δυνατότητα η εργατική τάξη να πάρει την παραγωγή και την κοινωνία στα χέρια της.